Завршениот факултет сè уште е значајна предност при барањето работа, но во Германија ниту дипломата веќе не е гаранција за брзо вработување. Во август бројот на невработени лица со високо образование достигнал 372.000 – највисоко ниво досега, соопшти Сојузната агенција за вработување со седиште во Нирнберг.

Трендот е загрижувачки: во последните пет години бројот на невработени дипломци постојано расте, а особено тешка е положбата на младите под 30 години, кои се обидуваат да го направат првиот чекор во професионалната кариера.

Сепак, статистиката покажува дека образованието и натаму значително ги подобрува шансите за вработување. Во 2025 година стапката на невработеност кај лицата со завршен факултет изнесувала 3,3 проценти, речиси двојно помалку од стапката кај вкупното население. Кај лицата со завршено стручно образование таа изнесувала 3,6 проценти, додека кај оние без стручна квалификација надминувала 21 процент.

Не се сите факултети еднакво барани

Разликите се забележуваат и меѓу студиските области. Дипломираните педагози биле во најповолна позиција – стапката на невработеност кај нив во 2025 година била под два проценти. Сосема поинаква е сликата кај дипломците од хуманистичките науки, кај кои невработеноста достигнала 4,6 проценти. И инженерите се соочиле со стапка над просекот за високообразованите, односно 3,8 проценти.

Овие податоци покажуваат дека самото високо образование не е доволно за сигурно вработување. Значајни се и избраната професија, побарувачката за конкретни вештини и состојбата во секторот во кој се бара работа.

Вештачката интелигенција го менува пазарот на труд

Според Сојузната агенција за вработување, меѓу главните причини за растот на невработеноста се слабата економска состојба и сè поголемата употреба на вештачката интелигенција. Особено се погодени младите кои допрва треба да стекнат работно искуство и да се пробијат на пазарот на труд.

Директорката на Агенцијата, Андреа Налес, во изјава за германскиот весник „Ханделсблат“ предупредува дека вештачката интелигенција веќе го трансформира начинот на кој функционира германската економија. Според нејзините процени, во следните 15 години околу 800.000 работни места во Германија би можеле да исчезнат поради развојот на вештачката интелигенција. Но, истовремено се очекува да бидат создадени приближно исто толку нови работни места.

Меѓу секторите што веќе се соочуваат со посилни притисоци се деловните услуги, аналитичките позиции во осигурителните компании и банките. Сепак, промените не ги погодуваат само висококвалификуваните работници, нагласува Налес.

Младите дипломци подолго чекаат на првата работа

Проблемот не е само во тоа што има помалку слободни работни места, туку и во тоа што младите сè потешко добиваат можност да ја започнат кариерата. Дипломците подолго чекаат на првото вработување, а често мораат да се откажат од очекувањата за работното место што го посакувале. Налес потсетува на истражувања од САД кои укажуваат на тешката положба на младите со завршен факултет. Сличен тренд, според неа, се забележува и во Германија, каде што дипломираните подолго бараат работа и не секогаш успеваат веднаш да ја добијат позицијата што ја посакуваат.

Сепак, нивните шанси за вработување и натаму се значително подобри во споредба со оние на лицата без образование или стручна квалификација.

Германскиот пример отвора пошироко прашање за иднината на високото образование: дипломата и понатаму е важна предност, но брзите промени во економијата и технологијата сè повеќе ја нагласуваат потребата од практични вештини, прилагодливост и постојано учење.

Извор DW