Во нов модел на истражување на јавното мислење, испитаниците веќе не разговараат со луѓе-анкетари, туку со гласовни агенти на вештачка интелигенција. Гласот е женски, млад и професионален, но зад него стои алгоритам кој води разговор и собира податоци.
Во исто време, неколку други AI агенти ја анализираат секоја изјава – проверуваат дали одговорот е релевантен, дали е површен и дали испитаникот дури и е реална личност.
Новиот модел на Naratis
Француската компанија Naratis е една од првите што целосно ја интегрира вештачката интелигенција во квалитативните анкети. Наместо класични интервјуа што траат со денови или недели, системот воден од AI спроведува разговори истовремено со голем број луѓе.
Според основачот на компанијата, Пјер Фонтен, системот овозможува: 10 пати побрзи резултати, 10 пати пониски трошоци и значително подлабока анализа на ставовите.
Од „штиклирање“ до разговор
За разлика од класичните анкети со затворени прашања, AI системот води слободен разговор со испитаникот. Наместо едноставни одговори, луѓето објаснуваат како размислуваат, а системот дополнително поставува прашања за да ја продлабочи анализата. Целта е да се разбере не само што мислат луѓето, туку и како доаѓаат до своите ставови.
Традиционалните истражувања на јавното мислење веќе се соочуваат со пад на учеството – од над 30% во 1990-тите на под 5% денес. Ова ги прави класичните анкети поскапи и помалку прецизни.
AI моделите ја решаваат оваа празнина со паралелно спроведување на илјадници интервјуа во исто време, наместо еден по еден човечки разговор.
Нови технологии: „дигитални близнаци“ и синтетички податоци
Во индустријата се развиваат и напредни техники како: дигитални близнаци (виртуелни модели на реални луѓе), синтетички профили базирани на реални податоци, анализа на однесување преку видео и социјални мрежи. Овие алатки помагаат во истражување на тешко достапни групи, но сè уште се користат со претпазливост.
Компаниите тврдат дека AI системите можат да бидат до 90% попрецизни од човечките интервјуа, но експертите предупредуваат дека тоа не значи автоматска доверливост.
Проблемите со класичните анкети, како што беа грешките при предвидување на Брегзит или изборот на Доналд Трамп во 2016, најчесто се поврзуваат со квантитативните методи, додека AI пристапот се фокусира на разбирање, а не на предвидување.
Заклучок: иднина на анкетирањето или нов ризик?
Иако вештачката интелигенција ветува побрзи и подлабоки анализи на јавното мислење, останува отворено прашањето дали алгоритмите навистина можат да ја заменат човечката интеракција во чувствителни политички и општествени истражувања.
Во политички контекст, дури и компаниите кои користат AI признаваат дека кај изборните анкети сè уште доминира човечката верификација, поради ризикот од манипулација и неточни модели.
