Европската Унија влегува во досега најнеизвесниот период кога станува збор за управувањето со нелегалната миграција на нејзините надворешни граници. Како што пренесува Euronews во својата анализа, официјалното усвојување на Новиот пакт за миграција и азил отвора низа прашања за тоа дали новите, исклучително ригорозни правила навистина ќе успеат да го намалат притисокот врз Стариот континент. Иако Брисел ги претставува овие реформи како историско решение за деценискиот проблем, аналитичарите и хуманитарните организации стравуваат од нов институционален хаос. Прашањето над сите прашања е дали новите механизми, кои вклучуваат брзи процедури на самите граници и формирање на транзитни центри во трети земји, се воопшто изводливи на терен или само ќе ја продлабочат кризата.
Задолжителна солидарност или казна од 20.000 евра по мигрант
Еден од клучните столбови на новиот миграциски пакт е воведувањето на таканаречената „задолжителна солидарност“. Овој механизам има за цел да го растовари притисокот од земјите на првата линија, како што се Грција, Италија и Шпанија. Според новите правила, останатите земји членки на ЕУ ќе имаат две опции: или да прифатат одреден квотен број на баратели на азил на своја територија, или пак да платат финансиска компензација од 20.000 евра за секој мигрант што ќе одбијат да го примат. Овие средства ќе бидат пренасочени во специјален фонд на ЕУ за управување со надворешните граници. Сепак, земјите од Источна Европа, предводени од Унгарија и Полска, веќе изразија остар револт, најавувајќи дека ваквиот систем е неприфатлив притисок од Брисел, што навестува сериозни политички опструкции при имплементацијата.
Скрининг на самите граници: Брза депортација во рок од 12 недели
Новите правила предвидуваат воведување на ригорозен и брз процес на скрининг на сите нелегални мигранти веднаш по нивното пристигнување на границите на Шенген зоната. Оваа процедура, која вклучува идентификација, земање отпечатоци од прсти, здравствени и безбедносни проверки, не смее да трае подолго од седум дена. За оние мигранти кои доаѓаат од земји со ниска стапка на одобрување азил (помала од 20 проценти), веднаш ќе се применува забрзана гранична процедура. Тие ќе бидат задржани во посебни транзитни центри, а нивното барање ќе мора да биде обработено во рок од 12 недели. Доколку бидат одбиени, тие експресно ќе бидат депортирани, со што ЕУ сака да стави крај на практиката на долгогодишно чекање социјална помош во внатрешноста на Европа.
Проблемот со третите земји и реалноста на теренот
Ахиловата петица на амбициозниот план на ЕУ лежи во соработката со државите кои се надвор од Унијата. Идејата за формирање на „центри за враќање“ (return hubs) во земји како Албанија или Тунис директно зависи од волјата на тие влади да ги прифатат одбиените мигранти. Експертите во анализата на Еуроњуз предупредуваат дека многу од овие транзитни земји немаат соодветни капацитети, ниту пак се стабилни за да гарантираат почитување на основните човекови права. Дополнително, договорите за реадмисија со африканските и азиските земји од каде што потекнуваат мигрантите со децении се неефикасни. Без цврсти меѓународни договори, новите правила ризикуваат да ги претворат пограничните предели на Европа во огромни притворски кампови на отворено, што наместо ред, ќе донесе нов бран на хуманитарен хаос.
