Паметните телефони денес нудат апликации за речиси секоја секојдневна потреба, но експертите за сајбер безбедност предупредуваат дека многу од нив собираат значително повеќе податоци отколку што е неопходно за нивната основна функција.
Корисниците често, без детално читање на условите за користење, дозволуваат пристап до локација, микрофон, контакти и други чувствителни информации, со што несвесно овозможуваат масовно собирање и обработка на лични податоци.
Апликации со зголемен ризик
Меѓу апликациите кои најчесто се сметаат за ризични се независни апликации за фенерче, временска прогноза, следење на физичка активност и навигација.
Експертите истакнуваат дека, на пример, апликација за фенерче нема оправдана причина да бара пристап до микрофон, контакти или локација на корисникот. Сепак, многу такви апликации користат рекламни системи и алатки за следење на однесувањето на корисниците, а податоците често завршуваат кај огласувачи или посредници за продажба на податоци.
Посебно внимание привлекуваат апликациите за здравје и фитнес кои следат чекори, квалитет на сон или внес на калории. Иако овие податоци според европската Општа регулатива за заштита на податоци (GDPR) би требало да имаат повисоко ниво на заштита, истражувања покажуваат дека дел од провајдерите споделуваат агрегирани кориснички профили со осигурителни компании, фармацевтски компании и други партнери.
Локацијата како најчувствителен податок
Еден од најпознатите примери за злоупотреба на податоци беше откриен во 2020 година, кога американското списание „Vice“ објави дека воени институции од САД купувале податоци за локација на корисници преку посредници кои ги набавувале од популарни мобилни апликации. Меѓу нив била и апликацијата Muslim Pro, која има десетици милиони корисници ширум светот.
Навигациските апликации исто така се под зголемена контрола. Иако пристапот до локација е неопходен за точни насоки, многу од нив долгорочно ја чуваат историјата на движење на корисниците. Од тие податоци може да се заклучи каде живее лицето, кои продавници ги посетува или колку често оди на лекар – што претставува сериозен ризик за приватноста.
Временски апликации меѓу најголемите собирачи на податоци
Под лупа се најдоа и апликациите за временска прогноза. Американската апликација The Weather Channel била предмет на правен спор по обвинувања дека собирала податоци за локација дури и кога не била активна, додека германската апликација Wetter Online, според истражувања, споделувала податоци без соодветна согласност.
Експертите советуваат корисниците да ги користат вградените системски апликации кога е можно, бидејќи модерните телефони веќе имаат алатки за временска прогноза, фенерче, камера и слични функции. Дополнително, препорачуваат редовна проверка на дозволите на апликациите и ограничување на пристапот до локација, микрофон и контакти само кога тоа е навистина неопходно.
На Android уредите дозволите се менаџираат преку „Settings“ → „Apps“, додека на iPhone преку „Privacy & Security“.
Во време кога податоците претставуваат една од највредните дигитални валути, заштитата на приватноста станува подеднакво важна како и заштитата на пари или лични документи.
