Автомобилската индустрија сè уште ги памети последиците од кризата со полупроводници по пандемијата, кога производствените линии беа затворани, испораките доцнеа, а производителите мораа привремено да отстрануваат делови од опремата на возилата. Сега се појавува нова закана, но причината овој пат не се затворени фабрики и нарушени транспортни синџири.
Главниот проблем е огромниот раст на инвестициите во вештачката интелигенција и изградбата на центри за податоци, кои создаваат сè поголема побарувачка за мемориски чипови – компоненти што се користат и во современите автомобили.
Технолошките компании можат да понудат повисоки цени за овие чипови, што го става автомобилскиот сектор во неповолна позиција и создава ризик од повисоки производствени трошоци и потешко снабдување.
Цените на мемориските чипови скокнаа за 450 отсто
Цените на DRAM мемориските чипови, кои се користат за брзо привремено складирање и обработка на податоци, пораснале за околу 450 отсто во периодот од септември 2025 до јануари 2026 година.
Во автомобилите овие компоненти се неопходни за инфозабавни системи, дигитални инструмент табли, поврзани функции и напредни системи за помош на возачот.
Колку повеќе возилата имаат екрани, камери, сензори и софтверски функции, толку повеќе меморија им е потребна. Производителите затоа не можат едноставно да ги отстранат овие компоненти без промени во дизајнот и опремата.
Центрите за податоци се посилен конкурент
Најголемиот притисок доаѓа од индустријата за вештачка интелигенција. Развојот и работењето на големи АИ модели бара моќни сервери и огромни количини меморија, поради што операторите на центри за податоци купуваат голем дел од достапните капацитети.
За производителите на чипови, попрофитабилно е да ги снабдуваат клиентите кои купуваат огромни количини напредна меморија и се подготвени да платат повеќе.
Така, автомобилската индустрија директно се натпреварува за производни капацитети со некои од најбогатите технолошки компании во светот.
Дополнителен проблем е концентрацијата на пазарот. Компаниите Samsung Electronics, SK Hynix и Micron Technology заедно обезбедуваат околу 90 проценти од светската побарувачка за DRAM меморија. Зголемувањето на производството бара години планирање, инвестиции и изградба на нови капацитети.
Ford и GM веќе ги зголемија проценките за трошоци
Автомобилските гиганти Ford Motor Company и General Motors веќе ги зголемија проценките за трошоците за набавка на суровини и компоненти во 2026 година за неколку стотици милиони долари.
Сепак, тоа не значи автоматски дека автомобилите веднаш ќе поскапат. Производителите можат дел од трошоците да ги апсорбираат, да склучат долгорочни договори со добавувачите или да бараат заштеди на други места.
Но, доколку растот на цените продолжи или чиповите станат потешко достапни, последиците може да бидат поскапо производство, помали попусти, промени во стандардната опрема или одложување на нови модели.
Фабриките засега работат нормално
Volkswagen Group соопшти дека синџирите за снабдување со мемориски чипови моментално се стабилни. Компанијата по претходната криза воведе системи за порано откривање ризици и подготви мерки за реакција.
Stellantis исто така засега нема промени во производствените планови, но планира да ја зголеми набавката во 2026 и 2027 година.
BMW мемориските чипови ги набавува преку своите добавувачи, а компанијата засега не гледа непосреден ризик од недостиг.
Renault Group очекува производителите на чипови да инвестираат во нови капацитети, но предупредува дека таквите промени не можат да се реализираат преку ноќ.
Последната криза ја чинеше Германија милијарди
Автомобилската индустрија овој пат влегува во потенцијалната криза многу повнимателно. За време на претходниот недостиг, производителите на автомобили ги намалија нарачките за полупроводници кога побарувачката падна, а слободните капацитети ги презедоа производителите на компјутери и електроника.
Кога продажбата на автомобили се врати, чипови веќе немаше доволно. Само германската економија, според проценките, претрпе штета поголема од 102 милијарди евра во периодот од 2021 до 2023 година.
Новата криза сè уште не ги запира производните линии, но предупредувањата стануваат сè посериозни. Вештачката интелигенција не го менува само технолошкиот сектор – таа почнува да се натпреварува и за компоненти без кои современите автомобили не можат да функционираат.
