На 9 август 1945 година, во 11:02 часот наутро, американскиот бомбардер Б-29 „Bockscar“ ја испуштил атомската бомба со прекар „Fat Man“ над јапонскиот пристанишен град Нагасаки, само три дена по бомбардирањето на Хирошима. Според официјалните податоци на градот, бомбардирањето директно предизвикало околу 73.000 до 74.000 смртни случаи, со уште близу 74.000 повредени, а над 120.000 луѓе подоцна страдале од долгорочните последици од изгорениците и радијациската болест. Годинава се навршуваат точно 81 година од трагедијата.

Град што воопшто не бил на врвот на листата

Помалку познат факт е дека Нагасаки воопшто не бил меѓу првите две цели избрани од американскиот Комитет за таргетирање. Приоритетна втора цел, веднаш по Хирошима, бил градот Кокура, дом на еден од најголемите јапонски арсенали за муниција, вклучително и производство на хемиско оружје. Нагасаки бил само трета опција, пристанишен град со приближно 263.000 жители, дом на два воени комплекси на компанијата „Мицубиши“.

Во раните утрински часови на 9 август, бомбардерот „Bockscar“ полетал од островот Тиниан, под команда на мајорот Чарлс Свини. Кога стигнал над Кокура, пилотите поминале околу 45 минути кружејќи над градот, но густите облаци и чадот целосно го попречиле визуелното нишанење, неопходно за прецизно фрлање на бомбата.

Со горивото веќе на критично ниво, екипажот се пренасочил кон секундарната цел, Нагасаки. Токму облаците над Кокура, во буквална смисла, ја одредиле трагичната судбина на Нагасаки.

Комплексна бомба, поразорна од онаа врз Хирошима

За разлика од ураниумската бомба фрлена врз Хирошима, „Fat Man“ била плутониумска имплозивна направа, технички значително покомплексна конструкција, со разорна моќ проценета на околу 21.000 до 22.000 тони ТНТ, значително поголема од онаа на бомбата употребена три дена претходно.

Бомбата била тешка приближно 4,5 тони и долга околу 4,5 метри, а експлодирала на височина од околу 500 метри над градот. Долинестата топографија на Нагасаки, сместен меѓу планини, делумно го ограничила опфатот на уништувањето во споредба со рамната површина на Хирошима, но последиците сепак биле катастрофални уништени домови, фабрики, училишта и болници во непосредна близина на епицентарот.

Хаос без комуникации и итна помош

Експлозијата и последователните оштетувања на инфраструктурата ги прекинале електричните и комуникациските системи низ големи делови од градот, фактор што се покажал кобен за преживеаните, бидејќи здравствените и итните служби практично биле парализирани токму кога биле најпотребни.

Меѓу ретките објекти што останале релативно исправни биле армирано-бетонските згради на болницата на Медицинскиот колеџ во Нагасаки, лоцирана на околу 800 метри од епицентарот.

Истиот ден, друг фронт се отвора

Токму на 9 август, истиот ден кога паднала бомбата, Советскиот Сојуз ја започнал својата офанзива против јапонските сили во Манџурија, исполнувајќи го ветувањето дадено на Јалтската конференција. Тоа бил дополнителен воен удар врз веќе исцрпената јапонска армија.

Комбинацијата од двете истовремени катастрофи ,нуклеарното уништување и советскиот воен напредок – дополнително го зголемила притисокот врз јапонското раководство и придонела кон одлуката за капитулација.

Крајот, само шест дена подоцна

На 15 август 1945 година, само шест дена по бомбардирањето на Нагасаки, јапонскиот император Хирохито во историско радиообраќање официјално ја објавил одлуката за капитулација на Јапонија, со што во практика завршила Втората светска војна.

Во своето обраќање тој директно ја споменал „новата и најсурова бомба“ како еден од одлучувачките фактори за одлуката.

Дебата што трае и денес

Одлуката да се употреби втора атомска бомба, само три дена по првата, останува предмет на длабока историска и етичка дебата и осум децении подоцна. Поддржувачите на одлуката тврдат дека таа спасила бројни животи со тоа што спречила продолжена копнена инвазија на Јапонија, која можела да предизвика милиони жртви на двете страни.

Критичарите, пак, тврдат дека Јапонија веќе била на работ на капитулација и дека употребата на втората бомба била морално неоправдана и непотребна за конечниот исход на војната.

Град кој денес зборува за мир

Осум децении по трагедијата, Нагасаки денес е и просперитетен современ град и симбол на ужасите на нуклеарната војна. Паркот на мирот во Нагасаки и Музејот на атомската бомба служат како постојан потсетник на трагичниот настан и како глас за иднина без нуклеарно оружје.

Заедно со Хирошима, Нагасаки останува единствениот град во историјата врз кој била употребена нуклеарна бомба во услови на воен конфликт – настан што, за среќа, никогаш повеќе не се повторил.