На денесшен ден во 1967 година почиба Конрад Аненауер, човекот кој на 15 септември 1949 година, бил избран за прв канцелар на Сојузна Република Германија со мнозинство од еден глас. Имал 73 години и политичката кариера зад него изгледала завршена. Тоа требало да биде привремено канцеларство. Но наместо тоа владеел 14 години и ја трансформирал Германија поразлично од кој и да е лидер пред или по него.
Cologne, католик, умерен: корените на политичарот
Конрад Аденауер е роден на 5 јануари 1876 година во Келн, во римокатоличко семејство на скромни средства, во кое штедливоста, исполнувањето на должноста и религиозната посветеност биле основни вредности. Студирал право и политички науки на универзитетите во Фрајбург, Минхен и Бон. E
Неговиот политички почеток бил на локално ниво, но со национални импликации. Кога во 1917 година градоначалникот на Келн заминал за Берлин, градските советници едногласно гласале за Аденауер за негов наследник, правејќи го најмладиот градски лидер во Прусија. Функцијата ја задржал до 1933 година, кога нацистите дошле на власт.
Отпорник на нацизмот: затвор наместо соработка
За разлика од многу германски политичари кои или соработувале со нацистичкиот режим или едноставно замолчале, Аденауер избрал отпор и платил цена за тоа. Кога нацистите ја формирале владата во 1933 година, тој бил веднаш отстранет од функцијата градоначалник на Келн и му бил забранет влез во родниот град. Аденауер ги преживеал годините на нацистичка тиранија со своето семејство во Рендорф.
Аденауер се нашол во опасна ситуација кон крајот на војната, кога бил приведен во гестаповски притвор неколку месеци како противник на режимот по неуспешниот атентат на Хитлер на 20 јули 1944 година. Овој биографски факт подоцна ќе биде темел на неговиот морален авторитет во изградбата на новата Германија.
Канцелар на 73 години: никој не го очекувал
По ослободувањето, Аденауер станал клучна фигура во формирањето на новата германска демократија. Тој бил прв претседател на Парламентарниот совет во 1948 година и учествувал во развојот на Основниот закон донесен на 8 мај 1949 година, а потоа бил избран за прв канцелар на Сојузна Република Германија на 15 септември 1949 година.
Се говорело дека Аденауер бил избран за канцелар со мнозинство од еден глас, сопствениот. На 73 години, се сметало дека ќе биде само привремен канцелар. Меѓутоа, таа функција ја задржал 14 години, период кој опфаќа поголем дел од почетната фаза на Студената војна.
Wirtschaftswunder: економско чудо направено со политичка волја
Германија во 1949 година била урнатина во буквална и морална смисла. Поразена, поделена, окупирана и обременета со тежина на холокаустот. Она што следувало во следната декада е едно од најизненадувачките економски закрепнувања во историјата.
Аденауеровата стратегија била поддржана со економската експанзија на 1950-тите, позната како Wirtschaftswunder, и со социјалните промени, вклучувајќи го усвојувањето во 1951 година на политиката на кодетерминација, според која синдикалните лидери седат во управните одбори на компаниите, и пензиската реформа во 1957 година, кои придонеле за создавање на германската пазарна економија, во голема мера дело на неговиот министер за финансии Лудвиг Ерхард.
Помирувањето со Франција: историски гест без преседан
Можеби највисокото постигнување на Аденауер е она кое на прв поглед изгледа невозможно: да ја помири Германија со Франција, земја која двапати во текот на еден живот доживеала германска инвазија.
Аденауер работел неуморно на помирувањето на Германија со нејзините поранешни непријатели, особено со Франција. Неговите пријателски односи со де Гол и американскиот државен секретар Џон Фостер Далс биле исклучително важни за овој процес.
Кулминацијата дошла кратко пред крајот на неговото канцеларство. Елизејскиот договор од 1963 година помеѓу Аденауер и де Гол станал темел на франко-германската соработка која денес го поддржува целиот европски проект. Загревањето на односите со Франција под де Гол придонело за слабеење на врските со Соединетите Американски Држави и кулминирало со Елизејскиот договор од 1963 година.
НАТО и Западот: стратешки залог кој дефинирал децении
Аденауеровиот стратешки избор бил јасен и без компромиси: Западна Германија цврсто закотвена во западниот сојуз, дури и по цена на потенцијалното одложување на обединувањето. Аденауер бил во корист на интеграција на Сојузна Република со другите западни земји, особено со Франција и Соединетите Американски Држави, за да се бори во Студената војна, дури и ако цената на тоа е продолжена поделба на Германија. Wikipedia
Под Аденауер, на Западна Германија и било дозволено да се вооружи и да се приклучи на НАТО. Аденауер исто така ги воспоставил дипломатските односи со Советскиот Сојуз и со останатите земји од Источниот блок. Во 1955 година успеал да обезбеди ослободување на последните германски воени заробеници. Wilson Center Digital Archive
Основач на европската идеја
Аденауер застапувал учество на Германија во бројни европски институции: Советот на Европа во 1950 година, Европската заедница за јаглен и челик во 1951 година и Европската економска заедница во 1957 година. Encyclopedia.com Денес Аденауер се смета за еден од основачите на Европската унија.
Критики и контроверзии
Аденауер не бил без мани. Можел да биде тврдоглав и авторитарен, решен да ја спроведе политиката без консултирање или информирање на своите министри или влада. Неговиот догматски и самоволен пристап создавал раскол и фракции во редовите на ХДУ, иако бил доволно ефикасен за партијата да не го бара неговото заменување.
Неговите критичари исто така го обвинувале дека не работел доволно на обединувањето на Германија, ставајќи ги добрите односи со Западот пред националното единство. Аденауер одговарал дека обврската за обединување е на силите кои ја поделиле Германија, а не на западногерманската влада.
Наследство: Германија трансформирана
Конрад Аденауер е опишан како „еден од најдарените државници на модерното време”. Се говори дека поставил Германија на курс кој довел до „титанско постигнување”. Бил најстариот канцелар кој некогаш служел во Германија, оставајќи ја функцијата на 87-годишна возраст.
Умрел на 19 април 1967 година во Рендорф. Зад него останала Западна Германија трансформирана од поразена, морално и економски сломена нација во moderna, демократска и економски силна држава, која само неколку децении подоцна ќе изиграе клучна улога во обединувањето на Европа. Човек кој бил отстранет, затворен и прогонуван стана градител на демократија која издржала.
