На 22 септември 1994 година, на американската телевизиска мрежа NBC премиерно е прикажана првата епизода на „Пријатели“, ситком за шест млади луѓе во Њујорк. Пилот-епизодата ја погледнале над 21 милион гледачи, а серијата подоцна ќе стане еден од најголемите телевизиски феномени на своето време, со влијание кое трае и денес, три децении подоцна.
Од „Insomnia Cafe“ до „Пријатели“
Идејата за серијата ја развиле сценаристите Дејвид Крејн и Марта Кофман кон крајот на 1993 година, првично под работен наслов „Insomnia Cafe“. Заедно со продуцентот Кевин Брајт, на NBC му ја претставиле концепцијата на идната серија. По неколку измени на сценариото и уште еден работен наслов, „Friends Like Us“, проектот конечно го добил името „Пријатели“ и го освоил еден од најсаканите термини на телевизијата – четврток навечер во 20:30 часот.
Серијата се снимала во студијата на „Ворнер брос“ во Барбанк, Калифорнија, пред публика во живо, иако дејството се случувало во Менхетн. Во главните улоги биле ангажирани шест дотогаш релативно непознати актери: Џенифер Анистон, Кортни Кокс, Лиза Кудроу, Мет Лебланк, Метју Пери и Дејвид Швимер. Никој од продукцијата не можел да претпостави дека токму тие ќе станат едни од најпрепознатливите лица на светската телевизија во наредната деценија.
Улогата на Анистон, келнерката Рејчел Грин ѝ донела и културен феномен: нејзината фризура од првата сезона, позната како „Рејчел“, ја копирале жени низ целиот свет, а таа подоцна се наметнала и како една од најплатените телевизиски актерки на своето време.
Кортни Кокс, во улога на педантната Моника Гелер, и Лиза Кудроу, како чудната музичарка Фиби Бафеј, останаа тесно поврзани со серијата и по нејзиниот крај, продолжувајќи ги своите кариери во филмот и продукцијата.
Мет Лебланк, во улога на наивниот, но топол Џои Триббијани, подоцна ја водеше и спин-оф серијата „Joey“.
Метју Пери, чиј лик Чендлер Бинг стана синоним за саркастичен хумор, во годините по серијата отворено зборуваше за својата борба со зависноста, пред да почине во 2023 година.
Дејвид Швимер, во улога на палеонтологот Рос Гелер, по крајот на серијата повеќе се посветил на режијата и театарот.
Награди и признанија
Низ десетте сезони, серијата и нејзината екипа собрале 62 номинации за наградата Еми, од кои шест се претвориле во победи, вклучувајќи ја и наградата за најдобра комедија во 2002 година, на крајот на осмата сезона.
„Пријатели“ имала и 10 номинации за Златен глобус, со едно освоено признание. Покрај официјалните награди, серијата останала запаметена и по културните трендови што ги поттикнала, од фризурата на Рејчел до фразите и изразите преземени од дијалозите, кои и денес се дел од секојдневниот говор на милиони луѓе.
Од 22.500 долари до еден милион по епизода
Финансиската приказна на актерската екипа е речиси исто толку позната колку и самата серија. Во првата сезона, секој од шестмината главни актери земал по 22.500 долари по епизода, стандардна почетна плата за нови телевизиски проекти во тоа време.
Во втората сезона, платите почнале да варираат помеѓу 20.000 и 40.000 долари, што ја поттикнало екипата да преговара заедно, наместо секој поединечно. Пред третата сезона, тоа заедничко преговарање им донело по 75.000 долари по епизода за сите шестмина подеднакво, преседан кој ретко се практикувал во Холивуд дотогаш.
Платата продолжила да расте: 85.000 долари во четвртата сезона, 100.000 во петтата, 125.000 во шестата, за во седмата и осмата сезона да достигне 750.000 долари по епизода. Во последните две сезони, деветтата и десеттата, секој од шестмината земал по еден милион долари по епизода, вкупно околу 24 милиони долари по актер за сезона, со што станале едни од најплатените телевизиски актери во историјата.
И по завршувањето на серијата во 2004 година, актерите продолжуваат да примаат авторски хонорари од репризите и стриминг-правата, проценети на околу 20 милиони долари годишно по актер, бидејќи „Ворнер брос“ и денес остварува значителна годишна заработувачка токму од синдикацијата на серијата.
Колку се гледа денес?
И покрај тоа што последната епизода е емитувана уште во мај 2004 година, „Пријатели“ останува редовен дел од најгледаните серии на стриминг-платформите.
Според податоци на „Нилсен“ од август 2026 година, серијата за само една недела собрала 480 милиони минути гледање на платформата HBO Max, каде што е достапна ексклузивно во САД од мај 2020 година, откако претходно пет години била дел од понудата на „Netflix“.
Посебен скок во гледаноста е забележан во ноември 2023 година, веднаш по смртта на Метју Пери, кога серијата за кратко станала најгледана телевизиска содржина во САД, а „Макс“ во негова чест додал посебна посветена картичка на почетокот на секоја сезона.
