Но, научниците сега се занимаваат со уште еден необичен детал – зошто жената на најпознатиот портрет во светот нема видливи веѓи и трепки? Ново медицинско истражување нуди изненадувачко објаснување: можно е моделот на Леонардо да Винчи да имал автоимуна болест што предизвикува губење на влакната.
Милиони посетители секоја година застануваат пред Мона Лиза во парискиот Лувр, обидувајќи се да ја одгатнат нејзината загадочна насмевка. Но, малкумина забележуваат еден необичен детал на нејзиното лице – речиси целосното отсуство на веѓи и трепки.
Со децении историчарите на уметноста нуделе различни објаснувања. Според една теорија, тоа било дел од идеалот за женска убавина во ренесансата, кога високото чело било особено ценето. Според друга, веѓите и трепките едноставно исчезнале поради стареењето на боите и реставраторските интервенции.
Но, нова медицинска студија, објавена на 24 август 2026 година во научното списание Clinics in Dermatology, предлага сосема поинаква можност.
Италијанскиот дерматолог Луиџи Лаино смета дека Лиза Герардини, жената што најверојатно позирала за славниот портрет, можеби имала алопеција ареата, автоимуна состојба што може да предизвика губење на влакната на главата, лицето и телото.
Што открил дерматологот на лицето на Мона Лиза?
Во својата анализа Лаино издвојува четири карактеристики: отсуство на видливи веѓи, отсуство на трепки, специфична линија на косата и кожа без забележливи лузни во пределот на челото и очите.
Според него, овие детали можат да одговараат на алопеција ареата универзалис, потежок облик на автоимуно губење на влакната.
Кај оваа состојба имунолошкиот систем ги напаѓа фоликулите на влакната, што може да предизвика нивно делумно или целосно опаѓање.
Дерматологот ги споредил визуелните карактеристики на портретот со повеќе други можни објаснувања, вклучувајќи козметичко отстранување на веѓите и други дерматолошки состојби.
Неговиот заклучок е дека алопецијата најдобро ги објаснува забележаните особености. Сепак, ова останува ретроспективна медицинска хипотеза, а не потврдена дијагноза.
Дали личните трагедии оставиле трага на нејзиниот изглед?
Студијата се осврнува и на животот на Лиза Герардини, сопруга на богат фирентински трговец.
Таа имала приближно 24 години кога Леонардо да Винчи започнал да го создава портретот околу 1503 година.
Според биографските податоци разгледани во истражувањето, нејзиниот живот бил обележан со семејни загуби и со тешките околности во тогашна Италија.
Познато е дека стресот може да влијае врз текот на одредени автоимуни состојби, но тоа не докажува дека Лиза имала алопеција или дека животните настани ја предизвикале.
Авторот ги разгледува овие околности како можни дополнителни показатели, а не како медицински доказ.
Но, постои и друга теорија: Мона Лиза можеби имала веѓи
Интересно е што уште во 2007 година францускиот инженер Паскал Кот изнесе сосема поинакво објаснување.
Користејќи специјална камера со резолуција од 240 мегапиксели и мултиспектрално снимање, тој открил траги што ги протолкувал како остатоци од првично насликани веѓи.
Според неговата теорија, Леонардо навистина ги насликал веѓите и трепките, но тие со текот на вековите можеби исчезнале поради стареење на пигментите или при чистење на сликата.
Ова откритие добило големо внимание бидејќи отвора можност Мона Лиза првично да изгледала поинаку од портретот што го гледаме денес.
Новиот труд на Лаино не го игнорира ова откритие, но нуди различно толкување. Тој смета дека единечното влакно откриено со снимањето можеби било намерно прикажано од Леонардо како преостанато влакно кај личност со алопеција.
Така, истиот мал детал станува основа за две спротивставени научни објаснувања.
Или сè било прашање на ренесансната мода?
Постои и трета можност, која нема никаква врска со болест.
Во времето на ренесансата, високото чело било поврзувано со идеалите за женска убавина. Некои жени ги отстранувале веѓите и влакната покрај челото за лицето да изгледа поиздолжено.
Според ова толкување, изгледот на Мона Лиза можеби бил сосема вообичаен за тогашните естетски стандарди.
Во 2019 година други дерматолози предложиле уште една медицинска теорија, според која портретот можеби покажува знаци на фронтална фиброзирачка алопеција, состојба што предизвикува повлекување на линијата на косата и губење на веѓите.
Но, ниту една од овие хипотези досега не дала дефинитивен одговор.
Пет века подоцна, Мона Лиза сè уште крие тајни
Најпознатата слика на Леонардо да Винчи продолжува да ги интригира не само историчарите и уметниците, туку и лекарите, инженерите и научниците.
Секое ново снимање, анализа на пигментите или медицинско толкување отвора можност за поинакво разбирање на жената што со векови е симбол на ренесансната уметност.
Сепак, треба да се има предвид дека портретот не е медицински документ. Леонардо користел сложени сликарски техники, а петвековното стареење на уметничкото дело дополнително ја ограничува можноста да се извлечат сигурни заклучоци за здравјето на моделот.
Дали Мона Лиза навистина имала автоимуна болест, дали ги отстранувала веѓите следејќи ја модата или тие исчезнале од сликата со текот на времето, засега останува непознато.
