Живот на кредит: Долговите на граѓаните за една година пораснале над 14%

Според најновите податоци на Народната банка за октомври 2026 година, кредитите на населението за една година се зголемиле за 12,6 отсто, а станбените кредити за 15,9 отсто. Во исто време, вкупните кредити на граѓаните и компаниите растат побрзо од депозитите, отворајќи го прашањето колку е одржлив животот на кредит.

Во Македонија сè повеќе пари се позајмуваат од банките. За стан, автомобил, опремување дом, поголеми набавки или лични потреби, кредитите стануваат важен дел од финансиското планирање на домаќинствата.

Најновата монетарна статистика на Народната банка, објавена на 20 ноември, покажува дека вкупната кредитна активност во октомври пораснала за 14,3 отсто на годишно ниво, додека депозитите се зголемиле за 9,3 отсто.

Разликата од пет процентни поени покажува дека кредитното портфолио на банките расте побрзо од средствата што граѓаните и компаниите ги чуваат во нив. Тоа само по себе не значи дека банкарскиот систем е нестабилен, но го отвора прашањето за темпото со кое се зголемува задолженоста.

За стан се задолжуваме најбрзо, но растат и потрошувачките кредити

Најизразен раст кај домаќинствата бележат станбените кредити, кои во октомври биле повисоки за 15,9 отсто во споредба со истиот месец минатата година.

Потрошувачките кредити се зголемиле за 12,3 отсто, додека вкупните кредити на населението пораснале за 12,6 отсто.

ГОДИШЕН РАСТ, ОКТОМВРИ 2026

Вкупно домаќинства

Годишен раст12.6%

0%5%10%15%20%Станбени кредитиПотрошувачки кредитиВкупно домаќинстваВкупно сите кредитиВкупно депозити

Извор: Народна банка, монетарни движења во октомври 2026 година.

Растот на станбените кредити може да биде поврзан со поголема побарувачка за недвижности, повисоки цени на становите и потребата купувачите да обезбедат поголеми износи за финансирање.

Но, податоците за кредитниот раст сами по себе не откриваат колкав дел од новото задолжување се должи на повисоки цени, а колкав на зголемен број купени станови.

Кај потрошувачките кредити, пак, дополнително се поставува прашањето дали граѓаните позајмуваат за поголеми планирани набавки или за покривање на тековните трошоци.

Кога платата не е доволна, ратата станува дел од семејниот буџет

Просечната нето-плата во Македонија во јули 2026 година изнесувала 48.499 денари, додека просечната потрошувачка кошница во октомври достигнала 59.149 денари.

Иако овие два показатела не се директно споредливи како мерка за животниот стандард на секое домаќинство, тие ја илустрираат разликата меѓу индивидуалните приходи и трошоците за семејна потрошувачка.

За домаќинствата што имаат станбен или потрошувачки кредит, месечната рата претставува дополнителна фиксна обврска.

На пример, семејство што отплаќа 15.000 денари за станбен кредит и уште 5.000 денари за потрошувачки кредит треба секој месец да одвои 20.000 денари пред да ги покрие другите редовни трошоци.

Ова е илустративен пример, а не податок за просечната задолженост на македонско домаќинство.

Кога приходите не растат со исто темпо како трошоците, просторот за штедење и непредвидени расходи се намалува.

Кредитите растат побрзо од заштедите, но и депозитите се зголемуваат

Податоците на Народната банка откриваат уште еден интересен тренд.

И покрај растот на задолжувањето, депозитите на домаќинствата во октомври пораснале за 9,4 отсто на годишно ниво и за 1,3 отсто во споредба со септември.

Најголем придонес имале средствата на трансакциските сметки, но раст бил забележан и кај другите депозитни категории.

Ова значи дека во економијата истовремено се зголемуваат и задолжувањето и штедењето.

Меѓутоа, вкупните показатели не откриваат како се распределени средствата меѓу граѓаните. Можно е едни домаќинства да акумулираат заштеди, додека други истовремено да го зголемуваат долгот.

Затоа растот на депозитите не може автоматски да се толкува како доказ дека сите домаќинства располагаат со поголема финансиска сигурност.

Речиси 10 милијарди евра кредити за граѓаните и компаниите

Според податоците објавени во домашните медиуми врз основа на статистиката на Народната банка, вкупниот износ на кредити на граѓаните и компаниите се приближува до 10 милијарди евра, додека депозитите достигнуваат околу 11,2 милијарди евра.

Сепак, овие износи го опфаќаат задолжувањето и штедењето на двата сектора заедно и не треба да се претставуваат како долг исклучиво на населението.

Кредитите на корпоративниот сектор во октомври пораснале за 16,1 отсто на годишно ниво, побрзо од кредитите на домаќинствата.

Кај претпријатијата задолжувањето може да финансира инвестиции, опрема, проширување на производството или тековна ликвидност.

Кај домаќинствата, пак, голем дел од кредитирањето е поврзан со домување и потрошувачка.


Затоа економските ефекти од задолжувањето се различни и зависат од намената на кредитите и способноста за нивна отплата.

е-Трн да боцка во твојот инбокс