Владата го усвои вториот ребаланс на Буџетот за 2026 година, со кој приходите и расходите се намалуваат за по околу 5,3 милијарди денари, односно приближно 86 милиони евра. И покрај оваа корекција, буџетскиот дефицит останува непроменет – 46,3 милијарди денари, што претставува околу 4,1 отсто од бруто-домашниот производ. Новото прекројување на државната каса доаѓа во услови на променети цени на енергентите и намалени даночни приходи поради мерките за ублажување на поскапувањето на горивата.
Со ребалансот, проектираните буџетски приходи се намалуваат од околу 379,5 на 374,2 милијарди денари, додека планираните расходи се коригираат од 425,8 на 420,5 милијарди денари. Владата тврди дека станува збор за приспособување кон изменетите економски услови, а не за проблем со ликвидноста. Опозицијата, пак, го оценува повторното менување на буџетските проекции како знак дека првичните планови биле нереални.
Најголемата промена на приходната страна е кај акцизите, чии проекции се намалуваат од 34,1 на 30,4 милијарди денари. Вкупните даночни приходи се коригираат од 213,3 на 209,8 милијарди денари. Според министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска, дел од намалувањето е последица на владините мерки за ублажување на ценовниот притисок врз граѓаните и компаниите, меѓу кои и намалувањето на акцизите и на ДДВ за дизелот од 18 на 10 отсто. Овие мерки го намалуваат даночниот товар, но истовремено значат и помал прилив во државниот буџет.
Капиталните инвестиции се најголемата жртва
Најголемото кратење е кај капиталните расходи, кои се намалуваат за околу 5,7 милијарди денари, односно повеќе од 92 милиони евра. Владата уверува дека нема да ги запре веќе започнатите проекти, туку главно ќе ги одложи оние чија реализација сè уште не почнала или се соочуваат со технички и административни пречки. Сепак, намалувањето на средствата за капитални инвестиции го отвора прашањето кои инфраструктурни и развојни планови ќе мора да почекаат.
Најголеми корекции има кај Министерството за енергетика, со околу 1,9 милијарди денари помалку, и кај Министерството за животна средина, со околу 1,5 милијарди денари. Намалувања се предвидени и кај Министерството за финансии, Управата за извршување санкции и одредени владини програми. Истовремено, дополнителни средства се насочуваат кон здравството и социјалната заштита, што ја отсликува дилемата како да се зачуваат тековните обврски и приоритетните услуги кога просторот за државно трошење е ограничен.
Дефицитот останува околу 753 милиони евра
И по намалувањето на приходите и расходите, буџетскиот дефицит останува на 46,3 милијарди денари, односно приближно 753 милиони евра. Владата смета дека задржувањето на дефицитот во планираните рамки придонесува за фискална стабилност и уверува дека се обезбедени средства за законските и редовните обврски. СДСМ, пак, предупредува на ризиците поврзани со задолжувањето, реалноста на буџетските проекции и способноста на државата да ги финансира обврските до крајот на годината.
Факт е дека приходната рамка е намалена, капиталните расходи се значително коригирани, а дефицитот останува ист. Дали ова претставува навремено приспособување кон новите економски услови или последица на претходно преценети буџетски можности ќе зависи и од реализацијата на приходите и расходите во последните месеци од годината.
Државата се задолжила со 150 милиони евра
Паралелно со ребалансот, повторно се отвори и прашањето за задолжувањето. Димитриеска-Кочоска изјави дека државата неодамна се задолжила со 150 милиони евра, иако претходно била разгледувана можност за задолжување од 250 милиони евра. Како причина за помалиот износ ги посочи високите каматни стапки на меѓународните пазари.
Според образложението на министерката, средствата се наменети за сервисирање на постојните надворешни обврски, а не за отворање дополнителен простор за тековно трошење. Министерството за финансии ја задржува проекцијата за економски раст од 3,5 отсто во 2026 година, додека прогнозата за инфлацијата е намалена на 3,8 отсто.
Вториот ребаланс не е само сметководствена корекција од околу 86 милиони евра, туку и показател за тоа како поскапувањето на енергентите и мерките за ублажување на ценовниот притисок се одразуваат врз јавните финансии. За граѓаните, клучно ќе биде дали одложувањето на инвестициите навистина ќе биде привремено, а за државниот буџет – дали приходите до крајот на годината ќе се остварат според новите, пониски проекции.
