Австралискиот универзитет „Макквари“ воведе AI-четбот во онлајн наставата по два задолжителни предмети по психологија, што предизвика сериозна загриженост кај академскиот кадар. Професорите и синдикатот предупредуваат дека сè поголемото потпирање на вештачката интелигенција може да ја промени улогата на наставниците и да ја зголеми несигурноста на работните места.

Алатката, наречена „Virtual Peer“, е дел од неделната настава и на студентите им поставува прашања и ги води низ вежби базирани на однапред подготвени сценарија.

Од универзитетот велат дека AI-активностите се изборни и претставуваат дополнување на основната настава, која вклучува онлајн литература, квизови и видеоматеријали. Ниту овие активности ниту AI-вежбите не се задолжителни, а студентите се оценуваат исклучиво преку истражувачки задачи и испити.

Сепак, во вториот семестар двата предмета целосно преминаа во онлајн формат, откако во првиот семестар наставата се одвивала и во живо.

„Наместо со тутор, работиме со робот“

Еден студент, кој сакал да остане анонимен, вели дека се чувствува оштетено бидејќи поради организациски проблеми морал да ја избере онлајн верзијата на предметот.

„Наместо групна дискусија или вежби со тутор, сега работиме со робот“, изјавил студентот, додавајќи дека има чувство оти „го обучува роботот што ќе им ги земе работните места на професорите“.

Од „Макквари“ одговараат дека „Virtual Peer“ е развиен во соработка со предавачите и е наменет да им биде поддршка, а не замена.

Универзитетот најавил дека од 2027 година наставата во живо повторно ќе биде достапна во наизменични семестри, со што студентите ќе можат да изберат кој модел повеќе им одговара.

AI-моделот го контролираат професорите

За разлика од генеративните AI-алатки со општа намена, содржината на „Virtual Peer“ ја внесуваат и ја проверуваат професорите кои ги предаваат предметите. Според универзитетот, тоа овозможува поголема прецизност и го намалува ризикот од таканаречени „халуцинации“ – генерирање неточни информации.

Универзитетот исто така има можност да ги следи разговорите меѓу студентите и четботот.

И понатаму се ангажирани тутори кои еднаш неделно одржуваат доброволни консултации преку Zoom. На предмет со околу 400 студенти има шест неделни термини, додека на предмет со околу 700 студенти има десет. Тоа значи приближно еден термин на секои 70 студенти.

Цената на еден предмет по психологија за австралиските студенти на субвенционирани места во 2026 година изнесува 2.174 австралиски долари, додека вкупниот трошок за тригодишните додипломски студии надминува 50.000 долари.

AI сè почесто влегува во универзитетските училници

„Virtual Peer“ се користи и на други предмети, иако не е дел од целокупната настава. Во текот на 2025 година имал речиси 80.000 интеракции со студенти, а истиот број бил достигнат уште во првата половина на 2026 година. Најголем дел од прашањата биле од административен карактер. Од „Макквари“ велат дека анкетите покажале дека и студентите и вработените во голема мера ја оцениле алатката како корисна.

Универзитетот е меѓу неколкуте австралиски високообразовни институции што систематски ја воведуваат вештачката интелигенција во наставата.

Меена Џа, вонредна професорка на Универзитетот „Централ Квинсленд“, вели дека во своето истражување за примената на AI во високото образование досега не наишла на пример во кој универзитет истовремено ја укинува наставата во живо и воведува AI-четботови.

„На студентите им е потребен човечки контакт. Ангажманот на студентите ќе стане голем проблем ако сè замениме со виртуелни тутори“, предупредува Џа.

Нејзиниот универзитет во моментов тестира сопствена AI-алатка на 24 предмети, а Џа развила и AI-аватар кој одговара на прашањата на нејзините студенти.

Универзитетот во Сиднеј веќе користи стотици AI-алатки

Универзитетот во Сиднеј е меѓу институциите кои предничат во примената на оваа технологија. Стотици академици користат платформа за создавање четботови и интерактивни вежби, која потоа е споделена и со други институции во Австралија, Нов Зеланд и Холандија.

Во документ објавен кон крајот на август, универзитетот предвидува иднина во која AI ќе презема уште поголеми задачи, вклучително и персонализирана настава, паралелно со намалување на бројот на директни контакт-часови меѓу студентите и академскиот кадар. Од универзитетот велат дека технологијата треба да му помогне на кадарот и да го подобри студентското искуство, нагласувајќи дека човечката проценка, одговорноста и меѓучовечките односи не можат да бидат заменети со технологија.

Професорите стравуваат за работните места – денес штрајкуваат

Но, синдикатот на вработените во високото образование смета дека ваквите промени ги продлабочуваат стравувањата кај академскиот кадар.

Питер Чен, претседател на локалниот огранок на Националниот синдикат за терцијарно образование (NTEU), вели дека вработените веќе работат под голем притисок поради недостигот од финансиски средства и фактот што сè помал број академици работат со сè поголеми групи студенти.

„Некои вработени стравуваат дека ќе останат без работа. Други се плашат дека ќе исчезне сето она што ја прави оваа професија вредна и дека на крајот ќе бидат само виновници кога нешто ќе тргне наопаку“, вели Чен.

Поради тоа, вработените на универзитетот за денес најавија штрајк. Тие бараат договорна заштита поврзана со употребата на вештачката интелигенција, како и решенија за зголемениот обем на работа и несигурноста на работните места. Чен порача дека синдикатот нема да прифати колективен договор што не го регулира прашањето за AI.

Од универзитетот велат дека ќе продолжат со преговорите, но штрајкот го сметаат за „прерано преземен чекор“. Според нив, поради брзиот развој на технологијата, употребата на AI треба да се регулира преку интерни правила, а не преку колективен договор со важност од три години.

Алison Барнс, национална претседателка на NTEU и професорка на „Макквари“, најави дека синдикатот ќе се залага за колективни договори што јасно ќе ја регулираат употребата на вештачката интелигенција во високото образование.

„Универзитетскиот кадар веќе е под огромен притисок поради преоптовареноста со работа. Обидите овие проблеми да се решаваат со делумно воведување на вештачка интелигенција би можеле да предизвикаат уште поголема штета“, предупреди Барнс.