Повеќе од 100.000 Украинци во САД се соочуваат со неизвесност поради истекот на привремената заштита која им овозможува легално да живеат и да работат во земјата, додека администрацијата на актуелниот американски претседател Доналд Трамп сè уште нема објавено што има намера да преземе.
Станува збор за програмата за привремен заштитен статус (Temporary Protected Status – TPS), механизам што САД им го доделуваат на граѓани од држави погодени од војна, природни катастрофи или други вонредни околности.
За Украина, актуелната заштита официјално важи до 19 октомври 2026 година. Според последните официјални проценки, со неа се опфатени околу 103.700 Украинци.
„Политико“ пишува дека дел од американските политичари очекуваат оти администрацијата на Трамп би можела едноставно да пропушти да донесе јасна одлука за продолжување или укинување на програмата.
Можно автоматско продолжување, но и правна неизвесност
Американскиот закон пропишува дека статусот TPS автоматски се продолжува за најмалку шест месеци доколку министерот за татковинска безбедност навреме не утврди дека државата повеќе не ги исполнува условите за заштита.
Рокот за таква одлука практично истече уште 60 дена пред 19 октомври, односно во август. Бидејќи официјална одлука не беше објавена, дел од правниците за имиграциско право сметаат дека заштитата за Украинците веќе по сила на закон е продолжена до 19 април 2027 година.
Проблемот е што американските официјални веб-страници сè уште го наведуваат 19 октомври како датум на истекување, па останува нејасно како ќе се третираат работните дозволи и другата документација. Поради тоа, повеќе од 100.000 луѓе би можеле да останат во еден вид правен вакуум, дури и ако властите засега не почнат да ги депортираат.
Слична ситуација неодамна им се случи на граѓаните од Ел Салвадор, откако администрацијата исто така пропушти навремено да донесе јасна одлука за нивниот статус TPS.
Демократите и дел од републиканците бараат продолжување
Група од 31 сенатор од двете партии кон крајот на септември побара од администрацијата на Трамп да им го продолжи TPS на Украинците за уште 18 месеци и да го прошири на дополнителни украински државјани.
Меѓу потписниците се републиканските сенаторки Лиза Марковски и Сузан Колинс, како и демократската сенаторка Џин Шахин.
„Тековните прилики во Украина очигледно го оправдуваат продолжувањето на TPS“, наведоа сенаторите, предупредувајќи дека укинувањето на заштитата би можело да ги принуди луѓето да се вратат во земја во која сè уште трае војна.
Тие исто така истакнуваат дека Украинците опфатени со програмата работат во сектори како што се здравството, градежништвото и транспортот, придонесувајќи со милијарди долари годишно во американската економија.
Предложен и закон што би ја продолжил заштитата до 2029 година
Во Конгресот оваа недела беше претставен и предлог-закон со кој статусот TPS на Украинците би им се гарантирал до јуни 2029 година.
Предлогот има поддршка од претставници на двете партии, меѓу кои се демократите Џејсон Кроу и Бил Китинг, како и републиканецот Брајан Фицпатрик. Сличен предлог во Сенатот поддржуваат и републиканската сенаторка Марковски и демократскиот сенатор Ричард Блументал.
Сепак, законот засега не е усвоен и е испратен на разгледување пред надлежната комисија на Претставничкиот дом.
Дел од републиканците се противат на програмата
Внатре во Републиканската партија нема согласност околу продолжувањето на заштитата.
Дел од конгресмените и сенаторите го поддржуваат продолжувањето поради војната во Украина, додека потврдокорното антиимиграциско крило бара намалување или целосно укинување на TPS како за Украинците, така и за државјаните на другите земји.
Администрацијата на Трамп во текот на оваа година веќе укина слични заштитни статуси за државјани на низа земји.
За повеќе од 100.000 Украинци, клучното прашање затоа повеќе не е само дали САД веднаш ќе ги принудат на заминување, туку дали сојузната влада јасно ќе го потврди нивниот правен статус и правото на работа по 19 октомври.
