Американскиот претседател Доналд Трамп се закани дека САД ќе ја прекинат трговијата со Шпанија, обвинувајќи ја земјата дека не придонесува доволно во НАТО. Изјавата ја даде за време на самитот на Алијансата во Анкара, каде што повторно го отвори спорот со Мадрид околу издвојувањата за одбрана.

На прес-конференција со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, Трамп ја нарече Шпанија „ужасен партнер“ и рече дека не сака „ништо да има“ со земјата. Тој изјави дека му наредил на својот министер за трговија да ја прекине трговијата со Шпанија, вклучително и посетите.

Причината за нападот е долгогодишниот спор околу трошоците за одбрана. Шпанија е единствената членка на НАТО што минатата година не се обврза до 2035 година да издвојува пет проценти од бруто-домашниот производ за одбрана. Според податоците на SIPRI, земјата во 2025 година издвојувала 2,1 проценти од БДП за одбрана, што е значително повеќе од 1,4 проценти во 2021 година, но и натаму помалку од дел од европските сојузници.

Руте се обиде да ги ублажи критиките, истакнувајќи дека Шпанија сепак го зголемила буџетот за одбрана и дека направила „голем исчекор“. Сепак, тој додаде дека остануваат прашања што треба да се решат во врска со шпанскиот придонес во Алијансата.

Мадрид реагираше воздржано. Од кабинетот на шпанскиот премиер порачаа дека заканите на Трамп ги гледаат како негов „вообичаен начин на делување“ и нагласија дека Шпанија има одлични општествени, културни и економски односи со САД.

„Нашата земја ужива одлични односи со Соединетите Американски Држави и немаме намера тоа да се промени“, соопшти шпанската влада.

Заканата на Трамп отвора и практично прашање: колку САД навистина можат еднострано да ја прекинат трговијата со една земја членка на Европската Унија. Трговската политика на земјите членки се води на ниво на ЕУ, што значи дека евентуален трговски судир со Шпанија би можел да има пошироки последици во односите меѓу Вашингтон и Брисел.

Изјавата доаѓа во момент кога НАТО се обидува да покаже единство околу одбранбените издвојувања и безбедносните предизвици, но настапот на Трамп повторно ги извади на површина старите тензии меѓу САД и дел од европските сојузници.

За Трамп, трошоците за одбрана остануваат едно од главните мерила за тоа кој е „добар“ сојузник. За европските членки, пак, прашањето е како да се балансира меѓу зголемените безбедносни обврски и политичките и економските ограничувања дома.

Шпанија засега не покажува намера да влегува во отворен конфликт со Вашингтон. Но, заканата за прекин на трговијата покажува дека дебатата за НАТО буџетите веќе не е само воена тема, туку може да прерасне и во економски притисок меѓу сојузници.