Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека Вашингтон ги вложува „завршните напори“ за постигнување договор со Иран, во момент кога Блискиот Исток повторно е под силни тензии по новата размена на напади меѓу Израел и Иран.
Трамп рече дека САД работат на договор кој, според него, би бил „многу, многу добар“ и најави дека исход може да има во рок од два до три дена. Тој нагласи дека секој договор мора да ја исклучи можноста Иран да поседува нуклеарно оружје.
„Вложуваме завршни напори во она што ќе биде многу добар договор“, изјави Трамп, додавајќи дека договорот „на ниту еден начин“ нема да дозволи Иран да дојде до нуклеарно оружје.
Ормускиот Теснец во центарот на договорот
Една од клучните точки во можниот договор е Ормускиот Теснец, стратешки морски коридор низ кој минува значаен дел од светската енергетска трговија. Трамп тврди дека теснецот би можел да биде отворен веднаш по постигнување договор, а според неговите најави, тоа би можело да се случи во рок од два до три дена.
Поради тензиите во регионот, секоја неизвесност околу Ормускиот Теснец веднаш се прелева врз глобалните енергетски пазари. Reuters објави дека цените на нафтата паднале откако инвеститорите почнале да очекуваат појасна слика по сигналите дека Израел и Иран привремено ги прекинуваат меѓусебните напади.
Разговор со Нетанјаху
Трамп изјави и дека имал „многу добар разговор“ со израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху. Според него, Израел бил нападнат и возвратил, но во меѓувреме Нетанјаху се согласил да не продолжи со нови напади.
Американскиот претседател оцени дека Израел и Иран би можеле да се воздржат од нови директни напади барем во следните денови, но ситуацијата останува нестабилна. И двете страни предупредуваат дека ќе возвратат доколку бидат повторно нападнати.
Кревко примирје по нова ескалација
Новите тензии следеа по експлозии и воздушни тревоги во Техеран и Тел Авив, што ја наруши кревката пауза воспоставена по претходното примирје. Иран, според извештаите, истрелал околу 30 проектили кон Израел, како одговор на израелски напади врз цели поврзани со проиранскиот Хезболах.
Техеран потоа најави прекин на воената операција против Израел, додека Нетанјаху порача дека Израел ќе одговори силно на секој нов напад. Главниот спор останува поширок од односите меѓу САД и Иран, бидејќи во него се вклучени и Либан, Хезболах, Јемен и безбедноста на Црвеното Море.
Дипломатија под притисок
За Трамп, договорот со Иран би бил обид да се затвори еден од најризичните фронтови на Блискиот Исток и да се избегне нова регионална војна. Но, преговорите се одвиваат во атмосфера на недоверба, воени закани и различни услови од страните вклучени во конфликтот.
Вашингтон сака договор што ќе го затвори нуклеарното прашање и ќе го отвори Ормускиот Теснец за непречена пловидба. Техеран, пак, бара да се земат предвид и нападите врз неговите сојузници во регионот, особено во Либан.
Засега, најавата на Трамп останува политичка порака, а не финализиран договор. Следните два до три дена ќе покажат дали дипломатските „завршни напори“ навистина ќе донесат договор или само уште една пауза во конфликт што лесно може повторно да ескалира.
