Цените на житарките, месото и млечните производи бележат пад на светските пазари, но тоа не значи дека потрошувачите веднаш ќе плаќаат помалку за лебот, сирењето, млекото и месото во продавниците. Најновите податоци на Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации (ФАО) повторно го отвораат прашањето колку брзо светските поевтинувања се одразуваат врз домашните цени.

Во октомври индексот на светските цени на храната се намалил за 1,2 отсто во споредба со септември и изнесувал 133,9 поени. Најголем пад е забележан кај житарките, чии цени се намалиле за 4,5 отсто. Месото поевтинило за 1,2 отсто, а млечните производи за 1,1 отсто.

Истовремено, шеќерот поскапел за 6,6 отсто, четврти месец по ред, додека растителните масла забележале благ раст од 0,3 отсто.

Пченицата поевтинува, но што ќе се случува со лебот?

Според ФАО, светските цени на пченицата се намалиле по четири последователни месеци раст. Причините се послабата меѓународна побарувачка, подобрите изгледи за производството во Аргентина и очекувањата за поголем извоз од регионот на Црното Море.

За Македонија, каде што лебот и производите од брашно се дел од секојдневната исхрана, ваквите движења се важен показател. Сепак, цената на лебот не зависи само од цената на пченицата.

Во конечната цена влегуваат и трошоците за електрична енергија, транспорт, производство, работна сила и трговските маржи. Затоа поевтинувањето на суровината не значи дека и лебот веднаш ќе поевтини.

Млекото и месото поевтинуваат на светските пазари

Намалувањето на цените на млечните производи главно се должи на поевтинувањето на путерот и сирењето, поттикнато од зголемените залихи и послабата побарувачка во Европската Унија и САД.

Слични движења се забележани и кај месото. Свинското, говедското и овчото месо поевтиниле, додека цените на живинското месо останале стабилни. Сепак, цените на домашниот пазар зависат и од трошоците на производителите, увозните цени, состојбата со понудата и конкуренцијата меѓу трговците.

Храната и натаму е поскапа отколку лани

И покрај октомвриското намалување, индексот на ФАО е за 5,9 отсто повисок отколку во истиот месец минатата година. Особено се издвојува шеќерот, чија цена на светските пазари е за 28,8 отсто повисока во споредба со октомври 2025 година. Како причини се наведуваат неповолните временски услови во Бразил, загриженоста за производството во Индија и пониските очекувани приноси во Европската Унија и Тајланд.

Ова може да создаде дополнителен притисок врз производите во кои шеќерот е значајна суровина, како слатките, бисквитите и другите кондиторски производи. Сепак, конечниот ефект врз малопродажните цени зависи од повеќе фактори.

Кога поевтинувањето ќе се почувствува и во македонските маркети?

Светските цени се важни за земја што увезува значителен дел од прехранбените производи и суровините, но намалувањето на меѓународните цени не се пренесува автоматски и веднаш на полиците во продавниците. Трговците можеби сè уште продаваат производи набавени по претходни, повисоки цени, а врз конечната цена влијаат и транспортот, складирањето, платите и трговските маржи.

Од друга страна, ако увозните трошоци се намалуваат подолг период, се отвора простор за поевтинување, особено кај производите за кои постои посилна конкуренција.

Клучното прашање за македонските потрошувачи, затоа, не е само дали храната поевтинува во светот, туку дали и колку од тоа намалување ќе се почувствува на сметките при пазарувањето. Засега, податоците на ФАО покажуваат пад на меѓународните цени на дел од основните прехранбени производи, но сами по себе не потврдуваат дека храната поевтинила и во македонските маркети.