Европската сонда Филе пред 12 години го изведе првото слетување на комета

По десетгодишно патување низ вселената сондата на ЕСА застана во сенка на кометата 67P и испрати податоци пред хибернацијата.
Фото: ESA/Rosetta/Philae/CIVA

Европската сонда Филе пред точно 12 години го изведе првото слетување на комета во историјата на вселенските истражувања. Вселенскиот апарат се одвои од матичниот брод Розета и по седумчасовно спуштање допре до површината на кометата 67P/Чурјумов-Герасименко. Иако системот за закотвување откажа и лендерот отскокна трипати пред конечно да застане, инженерите на Европската вселенска агенција успеаја да извлечат научни податоци кои го сменија разбирањето за составот на овие древни небесни тела.

Матичното вселенско летало Розета полета на 2 март 2004 година од вселенскиот центар во Куру, Француска Гвајана, со ракетата Ariane 5 G+. Патувањето траеше цела деценија, вклучувајќи поминување покрај два астероиди и длабока вселенска хибернација меѓу јуни 2011 и јануари 2014 година. Леталото конечно пристигна до кометата 67P на 6 август 2014 година.

Операцијата за спуштање започна на 12 ноември 2014 година кога Филе се откачи од Розета во 08:35 часот по универзално време (09:35 часот по средноевропско време). Падот кон јадрото на кометата траеше околу седум часа низ микрогравитација. Растојанието меѓу Земјата и кометата диктираше доцнење на радиосигналот од околу 28 минути, што значеше дека контролорите во Дармштат ги следеа настаните со временско задоцнување.

Првиот допир со прашинестата површина се случи во 15:34 часот UTC, а потврдата во контролниот центар на ЕСОЦ пристигна во 16:03 часот. При самиот контакт системот за прицврстување не се активираше. Харпуните не испукаа во тлото, а малата гравитација на кометата не успеа да го задржи апаратот на место.

Филе отскокна од првичната точка на слетување и направи широк лак над површината. Вториот контакт беше регистриран во 17:25 часот, а третиот и последен допир се случи во 17:32 часот UTC. Лендерот конечно запре на локацијата наречена Абидос, заглавен под карпест гребен во длабока сенка.

Позицијата под карпата ги остави соларните панели речиси целосно без директна сончева светлина. Инженерските тимови брзо ги активираа примарните научни инструменти пред да се испразнат главните батерии на леталото.


Филе работеше непрекинато меѓу 57 и 64 часа на самата површина. Инструментите извршија дупчење на тлото, земаа примероци, ја снимија температурата и испратија фотографии од непосредната околина директно до Розета. На 15 ноември 2014 година сондата ги потроши резервите на енергија и падна во долга хибернација. Седум месеци подоцна, во јуни 2015 година, кога кометата се приближи кон Сонцето, Филе накратко се разбуди и воспостави повторен контакт со Земјата.

е-Трн да боцка во твојот инбокс