Вештачката интелигенција сè почесто се користи како неформален политички советник, а четботовите како ЧетГПТ и Џемини влегуваат во процесот во кој гласачите ги формираат своите ставови и одлучуваат кому ќе му ја дадат поддршката. Истражување на Израелското здружение за интернет покажува дека секој четврти Израелец користи ВИ за да одлучи за кого ќе гласа на изборите закажани за 27 октомври.
Сличен тренд се забележува и во Соединетите Американски Држави, каде што анкетите покажуваат дека приближно еден од пет гласачи се консултира со четботови за изборни прашања. Според наведените податоци, алатките ги користат во слична мера и поддржувачите на Демократската и на Републиканската партија.
Кога советот ја потврдува сопствената пристрасност
Експертите предупредуваат дека проблемот не е само во можноста четботот да даде неточен одговор, туку и во начинот на кој ги избира и ги претставува информациите. Рафаел Батиста од Универзитетот „Џонс Хопкинс“ посочува дека четботовите можат селективно да прикажуваат информации што ги потврдуваат веќе постојните ставови на корисникот.
На тој начин, наместо да му помогнат на гласачот да ги разгледа различните аргументи, тие можат да го направат посигурен во одлуката што веќе ја наклонил да ја донесе. Корисникот може да добие впечаток дека направил темелна анализа, иако неговиот поглед на политичкото прашање можеби не се проширил.
Ова е особено важно во изборни кампањи, кога граѓаните се соочуваат со голем број политички пораки, тврдења и ветувања. Ако четботот пропушти важен контекст, погрешно претстави некој факт или ги нагласи само аргументите што одговараат на претходните убедувања на корисникот, неговиот одговор може да влијае врз начинот на кој гласачот ја проценува понудата на кандидатите и партиите.
Предупредување за употребата на ВИ на избирачките места
Холандската агенција за заштита на личните податоци официјално ги предупредила граѓаните да не користат алатки за вештачка интелигенција на избирачките места, оценувајќи дека тие можат да бидат непостојани и пристрасни.
Предупредувањето ја отвора пошироката дилема за улогата на ВИ во демократските процеси: дали овие алатки им помагаат на граѓаните полесно да се информираат или, напротив, можат да создадат дополнителен ризик од дезинформации и еднострани толкувања? ВИ може да биде корисна за сумирање на изборни програми и споредување на јавно достапни ставови, но нејзините одговори треба да се проверуваат со независни извори.
Во Србија, каде што, според написот на „Еуроњуз Србија“ од 18 октомври 2026 година, изборите требало да се одржат за една недела, во моментот на објавувањето немало официјални податоци за тоа колку гласачи ја користат вештачката интелигенција како помош при одлучувањето.
Сè поголемата употреба на четботови во политичкиот контекст покажува дека тие стануваат дел од начинот на кој луѓето бараат информации и ги формираат своите ставови. Клучното прашање не е само дали ВИ може да даде одговор, туку дали тој одговор е точен, целосен и доволно избалансиран за граѓаните самостојно да донесат информирана одлука.
