Род Ајленд денес е најмалата сојузна држава во САД, но нејзиното историско значење е многу поголемо од нејзината територија. На 8 јули 1663 година, англискиот крал Чарлс Втори ја издал Кралската повелба со која официјално била признаена колонијата Род Ајленд и Провиденс Плантејшнс. Документот не бил важен само затоа што обединил неколку населби во една колонија, туку и затоа што на жителите им гарантирал широка самоуправа и верски слободи што во 17 век биле речиси револуционерни.
Приказната почнува речиси три децении порано, со англискиот теолог Роџер Вилијамс. Во 1635 година, тој бил протеран од пуританската колонија Масачусетс Беј поради своите ставови за верата, државата и односот кон домородните народи. Вилијамс тврдел дека власта не смее да управува со верата и дека доселениците не смеат едноставно да присвојуваат земја, туку треба да ја купуваат од домородните заедници.
По протерувањето, Вилијамс го основал населението Провиденс, кое брзо станало засолниште за луѓе со различни верски и политички убедувања. Во време кога многу колонии имале строги верски правила, Провиденс се развивал како простор каде различноста не била закана, туку основа за заеднички живот.
Во следните години биле основани и други населби, меѓу кои Њупорт, Портсмут и Ворвик. Тие првично функционирале одделно, но заеднички барале официјално признание од англиската круна, за да се заштитат од територијалните претензии на соседните колонии.
Клучна улога во тој процес имал лекарот и свештеник Џон Кларк, кој речиси десет години поминал во Англија преговарајќи за нова повелба. Неговиот труд успеал на 8 јули 1663 година, кога кралот Чарлс Втори го потпишал документот со кој била создадена колонијата Род Ајленд и Провиденс Плантејшнс.
Повелбата им дала на жителите право сами да избираат гувернер, да носат сопствени закони и да управуваат со внатрешните работи без директно мешање од Лондон. Но, уште поважна била одредбата дека никој не смее да биде прогонуван поради своите верски убедувања.
Во 17 век, тоа било речиси незамисливо. Додека во многу други колонии постоела официјална религија и се казнувале верските неистомисленици, Род Ајленд ги отворил вратите за баптисти, квекери, Евреи и други групи кои на други места често биле непожелни.
Токму затоа историчарите го сметаат Род Ајленд за еден од најважните претходници на американското начело за одвоеност на државата и црквата. Идејата дека власта не треба да ја диктира верата подоцна ќе стане дел од поширокиот американски концепт на граѓански слободи.
Интересно е што повелбата од 1663 година останала на сила речиси 180 години. По американската независност, повеќето сојузни држави донеле нови устави, но Род Ајленд продолжил да ја користи кралската повелба потпишана од англиски монарх. Таа била заменета со модерен државен устав дури во 1843 година.
Денес Род Ајленд е најмалата сојузна држава во САД по површина, но нејзиното влијание врз американската политичка традиција е многу поголемо од нејзината географија. Идеите за верска толеранција, локална самоуправа и граѓански слободи што таму заживеале уште во 17 век подоцна станале дел од темелите на Соединетите Американски Држави.
Затоа Род Ајленд не е само мала точка на мапата. Тој е потсетник дека големите идеи понекогаш почнуваат токму на најмалите места.
