Додека фудбалскиот свет со нетрпение го очекува финалниот натпревар на Светското првенство 2026 помеѓу Шпанија и Аргентина, очите на јавноста повторно се вперени во најскапоцениот објект во спортот – златниот мундијалски пехар. Секој фудбалер сонува за моментот кога ќе го подигне нагоре, но малкумина ја знаат приказната за неговиот творец, миланскиот вајар Силвио Гацанига, кој успеа да сфати три моќни спортски емоции во една единствена спирална форма: борбата на спортистот, еуфоријата на навивачите и самиот триумф.
Историјата на овој пехар започнува во 1970 година. Откако Бразил по трет пат стана светски шампион, според тогашните правила на ФИФА, го доби оригиналниот трофеј „Жил Риме“ во трајна сопственост. Ова ја принуди светската фудбалска куќа да распише отворен конкурс за нов дизајн, на кој пристигнаа повеќе од 50 предлози од уметници од 25 земји. Победник беше тогаш 50-годишниот Силвио Гацанига, кој наместо обични скици, пред жирито достави целосен гипс модел во природна големина, со што веднаш ги освои срцата на одлучувачите.
„Кога почна да го дизајнира пехарот во своето студио во Милано, татко ми направи безброј скици. На крајот, ја разви идејата за две ДНК спирали кои се движат нагоре и ја држат Земјата“, се присетува неговиот син Џорџо Гацанига. Во самиот дизајн е вткаена длабока симболика – грубите лини на телата на атлетичарите ја претставуваат маката и борбата на теренот, додека нивните раширени раце симболизираат крилја на победата и ја отсликуваат чистата радост на фановите. Гацанига, кој почина во 2016 година на 95-годишна возраст, ги дизајнираше и култните пехари за УЕФА Купот и УЕФА Суперкупот.
Пред овој дизајн да стане препознатлив за генерации фанови, се користеше трофејот „Жил Риме“, инспириран од грчката божица на победата, Нике. Овој постар пехар имаше бурна и несреќна судбина – беше украден двапати. Во 1966 година во Англија, пехарот беше спасен благодарение на душкањето на познатото куче Пиклс кое го откри во една жива ограда. Но, во 1983 година во Бразил среќата му сврте грб – трофејот беше украден засекогаш, а се претпоставува дека крадците го претопиле.
Поради ваквите историски лекции, денешните шампиони се соочуваат со едно разочарување – тие всушност не смеат да го задржат оригиналниот трофеј. Автентичниот пехар, кој е висок 36 сантиметри, тежок околу 6 килограми и изработен од 18-каратно злато со два прстени од зелен малахит на базата, се враќа во седиштето на ФИФА во Швајцарија веднаш по церемонијата. Победничката репрезентација заминува дома само со позлатена реплика, а ФИФА веќе не дозволува трајно доделување дури и ако некој тим победи трипати.
И покрај тоа, магијата на овој објект не бледнее. Прв кој го подигна овој пехар беше легендарниот германски капитен Франц Бекенбауер во 1974 година, а во недела, во рацете на шпанскиот или аргентинскиот капитен, ремек-делото на Гацанига повторно ќе ја испише спортската историја.
