На 20 ноември ширум светот се одбележува Трансродовиот ден на сеќавање, во чест на жртвите на трансфобично насилство. Во Македонија овој датум во 2026 година повторно доаѓа без функционална постапка за правно признавање на родот. И покрај пресудата на Европскиот суд за човекови права во случајот „Икс против Северна Македонија“ од јануари 2019 година, измените на Законот за матична евиденција сè уште не се донесени.
Секоја година на 20 ноември се одржуваат бдеења и читања на имињата на трансродовите луѓе кои ги загубиле животите поради насилство и омраза. Датумот е востановен во 1999 година од активистката Гвендолин Ен Смит, како дел од проектот „Remembering Our Dead“ (Сеќавање на нашите мртви). Поводот за оваа иницијатива беше убиството на Рита Хестер, трансродова Афроамериканка убиена на 28 ноември 1998 година во Олстон, Масачусетс.
Европскиот суд за човекови права во Стразбур на 17 јануари 2019 година донесе пресуда во предметот „Икс против Северна Македонија“. Судот утврди повреда на членот 8 од Европската конвенција за човекови права, кој го гарантира правото на почитување на приватниот живот. Во одлуката се наведува дека државата нема брза, транспарентна и пристапна постапка за промена на ознаката за пол и род во личните документи.
Апликантот во овој предмет доби нов извод од матичната книга на родените со променета ознака дури во 2020 година, по деветгодишна правна битка пред домашните институции. Оваа поединечна одлука не донесе системско решение за останатите трансродови граѓани во земјава.
По пресудата во Стразбур, Министерството за правда изготви Предлог-закон за изменување и дополнување на Законот за матична евиденција. Владата го повлече предлогот од собраниска процедура во март 2022 година. По повлекувањето, група пратеници во Европскиот парламент испрати писмо до македонските власти со повик за итно враќање и усвојување на законското решение.
Според „Rainbow Map 2026“ и Годишниот преглед за 2026 година на меѓународната организација ИЛГА-Европа, Македонија нема функционална правна постапка за признавање на родот. Истиот наод е нотиран и во извештајот за проширување на ИЛГА-Европа и ЕРА од јуни 2025 година, каде се препорачува повторно поднесување на законот.
Непостоењето на јасна законска процедура ги принудува трансродовите лица да користат лични карти и пасоши чии податоци не одговараат на нивниот родов идентитет и изглед. Според Коалиција Маргини, Субверзивен фронт и Институтот за човекови права, ваквата состојба води кон директна дискриминација при вработување, пристап до здравствена заштита, банкарски услуги и преминување државни граници.
Активистите и трансродовите граѓани во Скопје редовно организираат маршеви за видливост и јавни акции под пораката „И мојот идентитет постои“. Нивното главно барање до институциите е донесување закон за правно признавање на родот заснован на самоопределување, без условување со медицински интервенции или стерилизација, со што државата конечно би ја исполнила обврската од пресудата во Стразбур.
