Денешната Ноќ на вештерките изгледа како блескав карневал од маски, филмски референци и полни корпи со бонбони. Сепак, корените на овој обичај немаат никаква врска со комерцијална забава. Зад современиот празник стои древниот келтски фестивал Самаин, кој за заедниците во Ирска, Шкотска и северна Франција означувал суров преод од летото кон темната, смртоносна зима. Тоа бил ден кога границата меѓу живите и мртвите станувала тенка, а стравот диктирал строги ритуали за заштита.
Празникот потекнува од келтската традиција стара повеќе од две илјади години. Келтите ја мереле годината според земјоделските циклуси, па ноќта меѓу 31 октомври и 1 ноември означувала крај на жетвата и почеток на студениот период. Овој премин го нарекувале Самаин.
Во нивните верувања, токму таа ноќ се бришела границата меѓу овој свет и оностраното. Се сметало дека духовите на починатите се враќаат на земјата. Луѓето не палеле оган дома за домот да изгледа ладен и непривлечен за злите сили. Наместо тоа, заедницата се собирала околу големи огнови што ги палеле друидите, каде што принесувале жртви и гатале за иднината.
Денешното пресоблекување во суперхерои или ликови од хорор филмови води потекло од пагански одбранбен механизам. Келтите не се маскирале за забава, туку од паничен страв.
Кога морале да излезат од домовите во темнината, луѓето облекувале животински кожи и глави. Целта била едноставна: ако сретнат некој зол дух, тој да помисли дека и тие самите се дел од оностраниот свет и да ги остави на мир. Обичајот со барање слатки (trick-or-treating) се развил подоцна. Во средновековна Британија и Ирска сиромашните оделе од врата до врата за време на христијанскиот празник Сите светци и барале „колачиња за душата“, ветувајќи дека ќе се молат за починатите роднини на домаќините.
Како што христијанството се ширело низ келтските територии, црквата се обидела да ги замени паганските ритуали со сопствени светковини. Во осмиот век, папата Григориј Трети го одредил 1 ноември како Ден на сите светци (All Hallows’ Day), со цел да се почитуваат христијанските маченици.
Вечерта пред тој ден станала позната како All Hallows’ Eve, од каде што подоцна произлегол називот Halloween. Иако религиската рамка се променила, обичаите од Самаин преживеале во фолклорот. Традицијата подоцна доживеала масовна трансформација во деветнаесеттиот век, кога стотици илјади ирски емигранти, бегајќи од големиот глад, пристигнале во Северна Америка и со себе го понеле ритуалот за резбање репа. Бидејќи тиквата била значително подостапна во Америка, таа трајно го заменила коренестиот зеленчук.
Денес празникот претставува глобална индустрија вредна милијарди евра. Во урбаните средини кај нас и во регионот, дебатите околу одбележувањето на овој ден често се сведуваат на судир меѓу локалната традиција и увезениот западен конзумеризам. Додека младите го користат како повод за маскенбали и тематски забави, историската реалност потсетува дека зад целиот спектакл стои древен човечки обид за соочување со темнината, студот и неизвесноста на претстојната зима.
