Замената на обичната кујнска сол со сол збогатена со калиум би можела секоја година да спречи речиси три милиони смртни случаи низ светот. Ова го покажува новото истражување, кое укажува на евтин и едноставен начин за борба против високиот крвен притисок и кардиоваскуларните болести.

Студијата, која ја спровеле истражувачи од Австралија, ги проценила здравствените придобивки од преминот на сол збогатена со калиум во 193 земји. Според пресметките, глобалната замена би можела годишно да спречи 2,96 милиони смртни случаи и 10,17 милиони нови случаи на кардиоваскуларни болести и хронични бубрежни заболувања.

Премногу натриум и премалку калиум во исхраната се добро познати причини за висок крвен притисок, кој е главен фактор на ризик за мозочен удар, срцев удар и бубрежни болести. Солта збогатена со калиум ги решава двата проблема истовремено, бидејќи дел од натриум хлоридот во обичната сол е заменет со калиум хлорид.

Оваа сол може да се најде во некои продавници и онлајн, а по изглед, вкус и употреба во готвењето е речиси иста како обичната. Разликата е што со неа внесуваме помалку натриум, а повеќе калиум, кој на поголемиот дел од луѓето им недостига во исхраната.

Високиот крвен притисок е огромен глобален проблем. Според Светската здравствена организација, околу еден од тројца возрасни на возраст од 30 до 79 години, или приближно 1,4 милијарди луѓе, имаат хипертензија. Кардиоваскуларните болести и понатаму се водечка причина за смрт и попреченост во светот, со 19,2 милиони смртни случаи во 2023 година.

Истражувачите разгледале неколку сценарија, меѓу кои замена на солта што се користи за готвење дома, замена на солта во преработената храна и во рестораните, како и замена само кај луѓето кои веќе имаат дијагностициран висок крвен притисок или се лекуваат од него.

Се покажало дека и делумната замена може да донесе големи придобивки. Само замената на солта во домаќинствата би можела годишно да спречи околу 1,85 милиони смртни случаи и 6,19 милиони случаи на срцеви и бубрежни болести. Замената во преработената храна и рестораните би спречила уште 1,56 милиони смртни случаи и 5,46 милиони случаи на болести.

Ова е особено важно за Европа и Северна Америка, каде што повеќе од 70 отсто од солта што ја внесуваме доаѓа од преработената храна и оброците во ресторани, а не од солта што ја додаваме дома. Затоа истражувачите сметаат дека за најголеми придобивки е неопходно да се вклучи и прехранбената индустрија.

Најголема корист би имале земјите со многубројно население и високи стапки на кардиоваскуларни болести. Целосната замена би можела годишно да спречи околу 1,08 милиони смртни случаи во Кина и речиси 400.000 во Индија, а во Велика Британија околу 13.000 смртни случаи и 60.000 случаи на болести.

Сепак, поширокото воведување носи и одредени ризици. Луѓето со напреднати бубрежни болести, како и оние што земаат одредени лекови што го зголемуваат нивото на калиум, се изложени на ризик од хиперкалемија, односно преголема концентрација на калиум во крвта. Затоа тие треба да се консултираат со лекар пред да ја променат солта.

Според истражувачите, овие ризици може успешно да се контролираат со едукација на пациентите, јасно означување на производите и лекарски надзор. Светската здравствена организација уште во 2025 година ја препорача употребата на сол збогатена со калиум како начин за намалување на крвниот притисок и на ризикот од кардиоваскуларни болести.

Истражувачите признаваат дека глобалната замена е амбициозна цел, меѓу другото и затоа што производството на калиум хлорид би морало значително да се зголеми. Сепак, тие сметаат дека ова треба да ги поттикне државите да размислат за оваа можност, која има поголем потенцијал и чини многу помалку од многу терапии со лекови.