Иницијативата на Карол Наровски за изработка на нов устав отвори нов фронт во веќе заострените односи со владата на Доналд Туск. Наместо правна реформа, овој потег сè повеќе се толкува како политичка стратегија за редефинирање на односите на моќ во државата.
Формирањето совет за подготовка на нов устав, во кој доминираат личности блиски до десничарската опозиција, сигнализира дека станува збор за иницијатива со јасна политичка позадина. Иако формално се повикуваат сите парламентарни групи, реалната распределба на влијание покажува дека процесот тешко ќе биде инклузивен.
Судир на легитимитети
Реакцијата на Туск дека прво треба да се почитува постојниот устав ја отсликува суштината на конфликтот. Од една страна е претседателот кој настојува да ги прошири своите ограничени овластувања, а од друга страна владата која инсистира на институционална стабилност и владеење на правото.
Овој судир не е само правен, туку и длабоко политички. Тој ја отсликува поделбата меѓу националистичкиот и проевропскиот блок во Полска, која веќе подолго време ја дефинира политичката сцена.
И покрај амбициите, шансите за усвојување нов устав се минимални. За таков чекор е потребно двотретинско мнозинство во парламентот, кое претседателот го нема. Владата и нејзината коалиција цврсто се спротивставуваат на иницијативата, што ја прави оваа постапка повеќе симболична отколку реално остварлива.
Токму затоа, именувањето на советот на Денот на уставот има силна симболика но и политичка порака. Наместо конкретен правен исход, иницијативата може да послужи како средство за мобилизација на поддржувачите и дополнително заострување на политичката реторика.
Што значи ова за Полска?
Во краток рок, ваквиот развој најверојатно ќе доведе до продлабочување на институционалната блокада. Во подолг рок, пак, отвора прашања за стабилноста на политичкиот систем и способноста на институциите да функционираат без постојани конфликти.
Полска веќе има искуство со тензии околу владеењето на правото и односите со Европската унија. Новата уставна иницијатива може повторно да ги актуелизира тие прашања – особено ако се перцепира како обид за политичка контрола врз институциите.
