Саудиска Арабија привремено го затвори својот стратешки нафтовод Исток–Запад откако серија напади предизвикаа пожари и повреди, додека борбите со јеменските Хути нагло се интензивираа. Ескалацијата истовремено ги загрозува двете главни алтернативни рути за извоз на нафта од регионот – нафтоводот до Црвеното Море и пловидбата низ теснецот Баб ел-Мандеб.
Саудиското Министерство за енергетика потврди дека нафтоводот бил превентивно затворен по нападите во регионите Ријад и Медина. Неколку лица биле повредени и добиле медицинска помош, но властите засега не објавија податоци за нивната состојба и за обемот на штетата.
Според информациите објавени од регионалните медиуми, нападите биле извршени со беспилотни летала лансирани од територијата на Ирак. Ирачката армија најави истрага, додека повеќе земји од Заливот ги осудија нападите. Засега нема независна потврда кој точно ги извршил.
Нафтоводот Исток–Запад е еден од најважните делови на саудиската енергетска инфраструктура. Тој ја пренесува нафтата од полињата во источниот дел на земјата до пристаништето Јанбу на Црвеното Море, овозможувајќи извоз без минување низ Ормускиот Теснец.
Според Ројтерс, преку нафтоводот во последниот период се транспортирале меѓу четири и пет милиони барели дневно. Тоа одговара на приближно четири до пет проценти од глобалното снабдување со нафта.
Хутите отворија нов фронт во Јемен
Нападот врз саудиската инфраструктура се случува паралелно со големата офанзива на Хутите на западниот брег на Јемен. Бунтовничкото движење, поддржано од Иран, го зазеде пристанишниот град Мока, продолжи кон Дубаб и воспостави контрола врз островот Перим, познат и како Мајун.
Островот се наоѓа во теснецот Баб ел-Мандеб, на јужниот влез во Црвеното Море. Неговата положба овозможува надзор врз една од најважните поморски рути во светот, преку која бродовите од Азија патуваат кон Европа и Суецкиот Канал.
Саудиска Арабија одговори со воздушни напади врз аеродромот во Мока и други позиции што преминале под контрола на Хутите. Силите на меѓународно признаената јеменска влада најавија противофанзива за враќање на изгубените територии.
Обновените борби претставуваат најголемо територијално напредување на Хутите во последните години и се закануваат целосно да го урнат кревкото примирје воспоставено во 2022 година. Во последната ескалација загинаа стотици луѓе, додека повеќе од 46.000 жители ја напуштија областа околу Мока.
Саудиска Арабија останува без безбедна алтернативна рута
Двата настана создаваат исклучително опасна ситуација за Саудиска Арабија. Поради ограничената пловидба низ Ормускиот Теснец, Ријад во голема мера се потпираше врз нафтоводот Исток–Запад и пристаништето Јанбу.
Но нападите врз нафтоводот ја доведоа во прашање безбедноста на копнената рута, додека напредувањето на Хутите кон Баб ел-Мандеб ја зголемува опасноста и за танкерите што извезуваат нафта преку Црвеното Море.
Хутите тврдат дека бродовите што не се поврзани со Саудиска Арабија и нејзините сојузници ќе можат безбедно да пловат. Нивните претходни напади, сепак, покажаа дека можат да бидат погодени и бродови без јасна поврзаност со конфликтот.
Саудиска Арабија побарала американска воена помош против Хутите, но Вашингтон не прифатил директни напади и понудил разузнавачка поддршка, објавуваат Ројтерс и Асошиејтед прес.
Нов ризик за светското снабдување со нафта
Истовременото загрозување на Ормускиот Теснец, саудискиот нафтовод Исток–Запад и Баб ел-Мандеб остава сè помалку сигурни маршрути за транспорт на нафтата од Заливот.
Цената на суровата нафта „брент“ неделава повторно надмина 100 долари за барел. Саудискиот извоз веќе се спушти на најниското ниво во последните три децении, а нови прекини би можеле дополнително да ги зголемат цените на горивата, транспортот и храната ширум светот.
Затворањето на нафтоводот засега е наведено како привремена мерка. Но неговото повторно активирање ќе зависи од процената на штетата и од тоа дали саудиските власти можат да спречат нови напади врз инфраструктурата долга повеќе од илјада километри.
