Недоволните дигитални вештини, навиките на потрошувачите и ограничената употреба на дигиталните плаќања остануваат меѓу главните предизвици за развојот на е-трговијата, покажуваат новите анализи на Асоцијацијата за е-трговија на Македонија (АЕТМ).
Македонија, како и останатите земји од Западен Балкан, бележи напредок во пристапот до интернет и финансиски услуги, но дигиталната поврзаност сè уште не се претвора во целосно искористување на можностите што ги нуди онлајн трговијата.
Податоците покажуваат дека голем дел од граѓаните располагаат со потребната инфраструктура за дигитално купување, но навиките остануваат традиционални. Производите се избираат и нарачуваат преку интернет, додека плаќањето често се врши дури кога пратката ќе пристигне на домашната адреса.
Според посебното истражување за готовинското плаќање при испорака, спроведено со поддршка на Visa, 68,2 проценти од анкетираните е-трговци изјавиле дека повеќе од половина од нивните нарачки се плаќаат во готовина.
Овој податок не значи дека 68,2 проценти од сите онлајн нарачки во Македонија се плаќаат во готово, туку дека толкав удел од анкетираните продавници пријавиле доминација на овој начин на плаќање.
Една од главните пречки останува недоволното ниво на дигитални вештини. Според податоците на Евростат за 2025 година, опфатени во анализите на АЕТМ, само 30,9 проценти од интернет-корисниците во Македонија поседувале основни или повисоки дигитални вештини.
Истовремено, 84,3 проценти од возрасното население има сметка во финансиска институција или кај давател на мобилни финансиски услуги. Разликата меѓу овие показатели покажува дека пристапот до финансискиот систем не значи автоматски и активно користење на современите дигитални решенија.
Претседателката на Асоцијацијата за е-трговија на Македонија, Нина Ангеловска Станков, посочува дека клучниот предизвик повеќе не е само пристапот до интернет и платежните картички, туку степенот до кој граѓаните и компаниите ги користат можностите што им стојат на располагање.
Според неа, токму разликата меѓу дигиталната поврзаност и реалното користење на дигиталните услуги претставува голем потенцијал за понатамошен економски раст.
Во меѓувреме, светската е-трговија влегува во нова фаза, во која вештачката интелигенција сè повеќе влијае врз начинот на купување, продажба и конкурирање на пазарот.
Овие предизвици и можности ќе бидат во центарот на деветтата Регионална конференција за е-трговија, која ќе се одржи на 3 ноември во Скопје, под мотото „From Wait to Go: E-commerce at AI Speed!“.
Настанот ќе обедини повеќе од 1.000 учесници од над 12 земји, над 30 домашни и меѓународни говорници и повеќе од 50 партнери.
Меѓу најавените говорници се експерти од Amazon, Google DeepMind, LinkedIn, Visa и Tesla, како и претставници на Decathlon, Wolt, Ananas Ecommerce, Gjirafa и други меѓународни и регионални компании.
Програмата ќе се одвива на две паралелни сцени, со дискусии за примената на вештачката интелигенција, AI агентите, иднината на онлајн купувањето, прекуграничната продажба, логистиката и новите модели на дигитално работење.
Посебно внимание ќе биде посветено на состојбата на е-трговијата во Западен Балкан, каде што, и покрај напредокот во дигиталната инфраструктура, остануваат значителни разлики во навиките на потрошувачите, дигиталните способности на компаниите и користењето современи начини на плаќање.
На конференцијата ќе бидат претставени и новите регионални анализи на АЕТМ, како и резултатите од истражувањето за навиките на плаќање во Македонија.
Ангеловска Станков нагласува дека целта е настанот да биде место на кое светските искуства ќе се поврзат со конкретните предизвици на домашниот пазар и ќе се отворат нови можности за раст на компаниите.
За македонската е-трговија, меѓутоа, останува суштинскиот предизвик: како големиот број интернет-корисници и граѓани со пристап до финансиски услуги да се претвори во поголема употреба на дигитални плаќања, посилна доверба во онлајн купувањето и поконкурентни домашни компании.
Додека глобалните платформи веќе развиваат системи во кои вештачката интелигенција го персонализира и автоматизира купувањето, македонскиот пазар сè уште се соочува со основното прашање – како онлајн нарачката да стане целосно дигитална, од изборот на производот до неговото плаќање.
Повеќе информации за конференцијата и програмата се достапни на официјалната веб-страница.
