Додека европските финансиски пазари внимателно ја следат состојбата со јавниот долг на Франција, вниманието сè повеќе се насочува и кон Италија. Владата на премиерката Џорџа Мелони планира нови расходи што ќе бараат дополнително задолжување, а американската инвестициска банка „Голдман Сакс“ предупредува дека италијанскиот јавен долг би можел до 2028 година да го надмине грчкиот во однос на големината на економијата, со што Италија би станала најзадолжената членка на ЕУ според овој показател.
Италијанската влада следната недела треба да го претстави новиот буџет, во кој се планирани поголеми издвојувања за одбраната и енергетиката. Според процените на „Голдман Сакс“, дополнителните расходи ќе го зголемат буџетскиот дефицит и ќе го отежнат намалувањето на веќе високиот јавен долг. Сепак, предупредувањата за можен раст на задолженоста не значат дека земјата неизбежно се соочува со должничка криза.
Дополнителни 28 милијарди евра задолжување
На 2 октомври владата на Мелони одобри план за дополнително задолжување од 28 милијарди евра во следните две години. Средствата се наменети за одбраната и енергетиката, со приближно рамномерна распределба меѓу двете области.
Со новите планови, Италија ја зголеми проекцијата за буџетскиот дефицит за 2027 година од 2,8 на 3,4 отсто од бруто-домашниот производ (БДП). За 2028 година, прогнозата е зголемена од 2,5 на 3,2 отсто. Тоа значи дека државните расходи ќе бидат поголеми од приходите, а разликата ќе треба да се покрие преку дополнително задолжување.
Филипо Тадеј, економист во „Голдман Сакс“ задолжен за Европа, предупредува дека ваквата буџетска политика би можела да ја зголеми загриженоста кај инвеститорите, особено во периодот пред парламентарните избори што се очекуваат во 2027 година. Според неговата процена, јавниот долг на Италија би можел до 2028 година да достигне околу 137 отсто од БДП и потоа да се задржи на високо ниво.
Ако оваа прогноза се оствари, Италија би можела да ја надмине Грција според односот на јавниот долг и големината на економијата. Сепак, ова е процена на аналитичарите, а не конечен исход: идното движење на долгот ќе зависи од економскиот раст, буџетските одлуки и трошоците за финансирање.
Зошто високиот јавен долг е проблем?
Големиот јавен долг сам по себе не значи дека државата е пред банкрот. Ризикот се зголемува кога инвеститорите ќе почнат да се сомневаат во способноста на владата навреме да ги сервисира обврските и да го стабилизира задолжувањето. Во таква ситуација, тие можат да бараат повисоки камати за да продолжат да ѝ позајмуваат пари на државата.
Повисоките камати го поскапуваат новото задолжување и го зголемуваат износот што владата мора да го издвојува од буџетот за отплата на долгот. Со тоа се намалува просторот за финансирање на јавните услуги, инфраструктурата и другите потреби, а се отежнува и намалувањето на буџетскиот дефицит.
