Најновите геополитички случувања, со акцент на договорот меѓу рускиот претседател Владимир Путин и американскиот претседател Доналд Трамп, предизвикаа реакции и полемики низ Европа. Во фокусот се можните последици од приближувањето на Москва и Вашингтон, интересите поврзани со енергетските ресурси, состојбата на фронтот во Украина и пораките од Трамп за можни промени во украинското раководство. За овие прашања за „Еуроњуз Србија“ зборуваа политикологот Александар Станковиќ и публицистот Данко Боројевиќ.
Коментарите следуваат по медиумските извештаи дека договорот, меѓу другото поврзан со можноста рускиот дизел да се пласира на американскиот и на светскиот пазар, предизвикал незадоволство во Европа. Станковиќ, сепак, смета дека треба да се постави прашањето кој точно се подразбира под Европа во ваквиот контекст, посочувајќи дека ставовите на европските политичари не се секогаш единствени.
„Сигурно ја налутил Каја Калас, но таа жена не е Европа“, изјави Станковиќ, оценувајќи дека Европската Унија се соочува со сериозни предизвици во период на геополитички промени. Тој ги критикуваше потезите на Трамп во пресрет на изборите во САД и оцени дека договорите со Путин би можеле да ѝ нанесат штета на американската позиција. Овие оценки се негов став за политичките последици од можната соработка меѓу двете сили.
Ресурсите и стратешките интереси на големите сили
Публицистот Данко Боројевиќ ги разгледува односите меѓу Русија и Соединетите Американски Држави низ призмата на историските и економските интереси. Според него, двете земји се ривали, но тоа не значи дека не можат да соработуваат кога станува збор за прашања што ги сметаат за клучни за сопствената безбедност и економија.
Боројевиќ тврди дека главниот стратешки фокус на САД е Пацификот, каде што Кина претставува голем предизвик за Вашингтон. Според неговото толкување, САД имаат интерес да ја намалат зависноста на Русија од Кина, а енергетската и суровинската соработка би можела да биде еден од начините за тоа. Тој посочува дека нафтата, титаниумот и другите суровини имаат значајна улога во глобалната економија и дека зависноста од нив го ограничува просторот за целосна изолација на големите производители.
Зеленски меѓу притисоците од Вашингтон и европските сојузници
Една од темите што предизвикуваат најголемо внимание е позицијата на украинскиот претседател Володимир Зеленски, особено по изјавите на Трамп дека би било најдобро да дојде до промена на раководството во Киев. Станковиќ оценува дека Зеленски се наоѓа во тешка политичка позиција, притиснат од различните интереси на САД и европските сојузници.
„Зеленски е во најлошата можна позиција“, изјави Станковиќ, тврдејќи дека украинскиот претседател е меѓу притисоците од Вашингтон и ставовите на дел од европските земји, особено Германија и Велика Британија. Тој изнесе и остри критики за политичкото дејствување на Зеленски и неговото справување со корупцијата и зачувувањето на украинскиот суверенитет. Ова се оценки на соговорникот, а не независно утврдени заклучоци за украинскиот претседател.
Војната се претвора во исцрпување на ресурсите
Осврнувајќи се на воената состојба, Боројевиќ смета дека класичните офанзивни операции сè повеќе отстапуваат место на војување во кое клучна улога имаат беспилотните летала, а целта е постепено исцрпување на противникот. Според него, фронтот е под постојан надзор, што го отежнува движењето на воените единици и изведувањето големи напади со тенкови.
Тој тврди дека руските сили започнале поинтензивно да ги уништуваат мостовите и дека нападите врз енергетската инфраструктура би можеле дополнително да ја влошат состојбата за двете страни. Боројевиќ очекува руските сили да се обидат да преземат контрола врз преостанатите делови од Донбас што не се под нивна контрола, оценувајќи дека регионот има стратешко значење и за руските позиции на Крим. Овие процени го одразуваат неговото гледиште за можниот развој на воените операции.
И двајцата соговорници очекуваат претстојната зима повторно да биде исклучително тешка за Украина, особено поради ризиците за енергетската инфраструктура и снабдувањето. Сепак, иднината на војната и евентуалните мировни преговори ќе зависат од повеќе фактори, меѓу кои усогласувањето на надворешната политика на САД и европските сојузници, позициите на Москва и Киев и подготвеноста на страните да прифатат компромис.
