Бело џуџе кое свети во жолтеникаво-зелена боја би можело да биде првата позната ѕвезда со таква нијанса. Научниците откриле дека хемискиот состав на атмосферите на овие екстремно густи остатоци од ѕвезди може да ја промени нивната боја, па затоа тие можат да изгледаат розови, виолетови, жолти или зелени покрај белите и синкавите.

Бојата на ѕвездата во голема мера зависи од температурата на нејзината површина. Поладните ѕвезди имаат тенденција да изгледаат црвеникаво, додека потоплите ѕвезди се сини или сино-бели. Сонцето емитира широк спектар на светлина и изгледа жолтеникаво за човечкото око, додека многу ѕвезди на ноќното небо се белузлави.

Сепак, ново истражување покажува дека температурата не е единствениот фактор што одредува како изгледа една ѕвезда. Белите џуџиња – густите остатоци од ѕвезди кои го завршиле поголемиот дел од својот животен век – можат да имаат особено необични бои.

„Повеќето ѕвезди, вклучувајќи ги и повеќето бели џуџиња, се однесуваат како „совршени радијатори“, па затоа нивната боја е речиси целосно одредена од температурата. Но, никој навистина не истражил што друго би можело да биде можно кога станува збор за бели џуџиња“, рече Марк Холандс од Универзитетот во Ворвик, кој го водеше истражувањето.

Белите џуџиња се формираат кога ѕвездите слични на Сонцето го трошат своето нуклеарно гориво и ги отфрлаат своите надворешни слоеви. Нивното јадро останува како екстремно компактен објект, кој постепено се лади. Иако се споредливи по големина со Земјата, тие можат да содржат маса блиска до онаа на Сонцето.

Во нивните атмосфери, особено оние на постудените бели џуџиња, хемиските елементи можат да влијаат на светлината многу повеќе отколку што би се очекувало само врз основа на температурата. Натриумот, калциумот, јаглеродот и другите елементи апсорбираат одредени делови од светлосниот спектар, менувајќи ја бојата што стигнува до набљудувачот.

Затоа, научниците истражувале како различниот хемиски состав на атмосферата влијае на изгледот на овие ѕвезди и утврдиле дека нивната палета на бои може да биде значително поразновидна отколку што претходно се претпоставуваше.

Зелен сјај на бело џуџе

Бојата на далечните ѕвезди не е секогаш директно видлива како што би изгледала за човечкото око ако се приближиме до нив. Затоа истражувачите ги анализирале нивните спектри – распределбата на светлината низ брановите должини, што ги открива карактеристиките на ѕвездата и хемиските елементи во нејзината атмосфера.

Врз основа на овие податоци и модел на човечки вид, тие пресметале како би изгледале поединечните бели џуџиња во видливиот спектар.

Објектот што привлече најголемо внимание е WD J1330+6435, кој има температура од околу 4.000 степени Целзиусови. Во неговата атмосфера се откриени траги од натриум, калциум и литиум, а присуството на овие елементи е поврзано со карпест материјал што ѕвездата го привлекла од својот поранешен планетарен систем.

„Трагите од натриум во атмосферата на ова бело џуџе го апсорбираат портокаловиот дел од спектарот, оставајќи зад себе морничав зелен сјај“, објасни Холандс.

Со други зборови, ѕвездата свети зелено не затоа што нејзината температура е невообичаена, туку затоа што хемискиот состав на нејзината атмосфера ја менува светлината што ја емитува. Натриумот отстранува дел од портокаловата светлина, додека калциумот додава дополнителен ефект на пократките бранови должини. Резултатот е жолтеникаво-зелена нијанса што истражувачите ја опишуваат како шартреза.

Според авторите на студијата, според нивните сознанија, ниедна друга ѕвезда не е веродостојно опишана како зелена. Сепак, ова е боја пресметана врз основа на спектри и модели, а не нијанса што се гледа директно низ телескоп.

Дури и најцрвената ѕвезда може да биде розова

Зеленото бело џуџе не е единствениот објект што ги изненади истражувачите. Меѓу анализираните ѕвезди, WD J1011+2845, која се наоѓа на околу 48 светлосни години од Земјата, исто така се издвојуваше и би можел да биде еден од најцрвените ѕвездени објекти идентификувани досега.

Неговата површина е богата со јаглерод, а молекулите што го содржат овој елемент силно го менуваат спектарот на светлината. Како резултат на тоа, поголемиот дел од светлината што ја емитира паѓа во рамките на брановите должини што човечкото око ги перцепира како црвеникави, давајќи ѝ на ѕвездата во моделот длабока розова нијанса слична на лосос.

Истражувачите, исто така, анализирале примерок од 151 бело џуџе во рамките на 20 парсеци, или околу 65 светлосни години, од Земјата. Само пет објекти во примерокот имале изразито необични бои, додека останатите главно изгледале бели или синкави.

Резултатите покажуваат дека белите џуџиња не се нужно униформно бели или сини. Нивниот изглед може да открие и нешто за материјалот што го привлекле од околината.

Од особен интерес е што елементите во трагови во атмосферите на белите џуџиња можат да послужат како доказ за составот на одамна уништени астероиди и други карпести тела. Така, ѕвездените остатоци можат да обезбедат увид и во хемискиот состав на планетарните системи што постоеле пред нивните матични ѕвезди да го завршат главниот дел од својот живот.

Истражувањето, објавено во списанието RAS Techniques and Instruments , го проширува нашето разбирање за тоа како изгледаат белите џуџиња и покажува дека нивните атмосфери можат да откријат многу повеќе од само температурата и возраста на ѕвездата.