Луксузен туристички проект поврзан со Џаред Кушнер и Иванка Трамп предизвика масовни протести во Албанија, откако еколошки организации и граѓани предупредија дека развојот на Сазан и крајбрежјето кај Вјоса-Нарта може да ја загрози една од најчувствителните природни зони на Медитеранот.

Илјадници граѓани излегоа на улиците во Тирана и во близина на заштитената лагуна Вјоса-Нарта, протестирајќи против плановите за изградба на луксузен туристички комплекс поврзан со Џаред Кушнер, сопруг на Иванка Трамп и зет на американскиот претседател Доналд Трамп.

Протестите, кои веќе се нарекуваат и „Фламинго револуција“, добија силна симболика преку розовото фламинго, птица што живее и се гнезди во албанските мочуришта. Демонстрантите носеа албански знамиња, транспаренти и фламинго-реквизити, порачувајќи дека „Албанија не е на продажба“ и дека проектот мора да биде запрен.

Што е „Островот Кушнер“?

„Островот Кушнер“ е неофицијално име што критичарите му го дадоа на островот Сазан, најголемиот остров во Албанија, сместен кај Валона, на местото каде што се среќаваат Јадранското и Јонското Море.

Сазан има долга воена историја. Во минатото бил италијанска воена база, а за време на комунистичкиот режим на Енвер Хоџа бил една од најзатворените и најтајните воени точки во земјата. На островот и денес има напуштени тунели, бункери и воени објекти од Студената војна.

По децении изолација, сега островот се гледа како дел од новата туристичка визија на Албанија. Но, токму таа трансформација ја отвори најголемата дилема: дали развојот на елитен туризам може да оди заедно со заштитата на природата и јавниот интерес.

Проект од 1,4 милијарди евра

Проектот е поврзан со инвестициската компанија Affinity Partners на Џаред Кушнер. Според досегашните најави, планот предвидува луксузен туристички комплекс со хотели, вили, апартмани, марина и придружни содржини, а вредноста се проценува на околу 1,4 милијарди евра.

Албанската влада го претставува проектот како можност за нови работни места, странски инвестиции и позиционирање на земјата како дестинација за висок туризам. Премиерот Еди Рама јавно го брани проектот и тврди дека Албанија има право да ја искористи својата крајбрежна привлечност за економски развој.

Но, за критичарите, прашањето не е дали Албанија треба да развива туризам, туку каков туризам, под кои услови и по која цена.

Зошто протестираат граѓаните?

Еколошките организации предупредуваат дека проектот може да ја загрози лагуната Вјоса-Нарта, едно од најважните живеалишта за птици преселници во Медитеранот. Во ова подрачје се среќаваат фламинга, морски желки, средоземни фоки и повеќе видови птици што зависат од зачуваните мочуришта и крајбрежни екосистеми.

Активистите тврдат дека изградбата на големи туристички комплекси во вакви зони може да предизвика неповратна штета врз природата, особено ако се менува статусот на заштитените подрачја или ако процедурите не се транспарентни.

Дополнителен гнев предизвикаа снимки и извештаи за поставување огради, бодликава жица и присуство на приватно обезбедување кај делови од крајбрежјето. За многу граѓани, ова веќе не е само еколошко прашање, туку и прашање на јавен простор, владеење на правото и доверба во институциите.

Зошто фламингото стана симбол?

Фламингото стана знак на отпор затоа што токму овие птици се дел од природниот идентитет на лагуната Вјоса-Нарта. Во минатото албанските мочуришта биле важна миграциска станица, а во последните години фламингата сè почесто се поврзуваат и со гнездење во ова подрачје.

Затоа демонстрантите носат розови фламинга, костими и транспаренти. Пораката е едноставна: природата не смее да биде декор за луксузен туризам, особено ако цената ја плаќаат екосистемите што со години биле зачувани токму затоа што не биле урбанизирани.

Туризам или приватизација на крајбрежјето?

Албанија во последните години станува сè попопуларна туристичка дестинација, особено поради јадранското и јонското крајбрежје. Но растот на интересот носи и нови притисоци: инвестиции, хотели, елитни комплекси и сè поголем судир меѓу економскиот развој и заштитата на природата.

Случајот со Сазан и Вјоса-Нарта затоа стана многу повеќе од локален спор. Тој отвори поширока дебата за тоа дали Балканот повторно станува простор каде што природните ресурси се третираат како брза инвестициона можност, а граѓаните дознаваат предоцна што се планира во нивно име.

За албанската влада, проектот е шанса за туристички скок. За демонстрантите, тој е предупредување дека развојот без транспарентност и без силна заштита на природата може да значи трајна загуба.