Технолошкиот гигант „Оракл“ активирал договорна клаузула за „виша сила“ поврзана со изградбата на огромен центар за податоци во американската сојузна држава Ново Мексико.Станува збор за проектот „Јупитер“, дел од пошироката иницијатива „Старгејт“, во која учествуваат „Оракл“, „ОпенАИ“ и „СофтБанк“.

Иако од „Оракл“ велат дека остануваат посветени на проектот и дека тој и понатаму се развива според планот, активирањето на клаузулата отвора прашања за тоа дали инфраструктурата неопходна за центарот ќе биде завршена во предвидените рокови. Проектот треба да биде пуштен во функција до крајот на 2028 година.

Зошто „Оракл“ се повика на „виша сила“?

Известувањето за „виша сила“ било испратено до „Стак Инфраструктур“, компанија во сопственост на инвестицискиот фонд „Блу Оул Капитал“, која оперативно го развива кампусот. Клаузулите за „виша сила“ вообичаено се активираат во ситуации кога непредвидени околности, како природни катастрофи, војни или други сериозни нарушувања – го отежнуваат исполнувањето на договорните обврски.

Во овој случај, според извештајот на „Блумберг“, „Оракл“ се обидува да се заштити од потенцијални дополнителни трошоци доколку центарот за податоци не биде подготвен навреме.

Тоа не значи дека компанијата официјално објавила дека проектот е одложен. Но, потегот покажува дека растат ризиците поврзани со изградбата на инфраструктурата неопходна за негово функционирање. Проектот „Јупитер“ не е мала инвестиција. Тој е еден од клучните сегменти на „Старгејт“ – амбициозниот план за изградба на инфраструктура за вештачка интелигенција во САД.

Проблемот не се само чиповите. Проблемот е струјата.

Еден од најголемите предизвици за центарот е неговата огромна потрошувачка на електрична енергија. Кампусот во јужниот дел на Ново Мексико е планиран да користи околу 2,45 гигавати електрична енергија.

За да се обезбеди толкава количина енергија, проектот се потпира и на гасни горивни ќелии на компанијата „Блум Енерџи“. Но за нив е потребно континуирано снабдување со природен гас. Тука се појавува нов проблем. Компанијата „Енерџи Трансфер“ требало да изгради гасовод долг околу 20 километри, но добивањето дозволи за неговата изградба се соочило со пречки.

Државната канцеларија за земјиште на Ново Мексико двапати ги одбила потребните дозволи за трасата да поминува преку државно земјиште. Поради тоа, почетокот на работата на гасоводот бил поместен, а според досегашниот распоред се очекува да биде готов на почетокот на февруари 2027 година.

Во исто време, проектот се соочува и со локално противење и притисок од еколошки организации. Така, она што на хартија изгледа како високотехнолошка инвестиција во иднината на вештачката интелигенција, во пракса зависи од нешто многу поприземно – дозволи, цевки, гасоводи и електрична енергија.

Милијарди долари се веќе вложени

Финансискиот ризик е огромен. Конзорциум од околу 20 банки обезбедил градежен кредит од 18 милијарди долари за изградбата на објектот. Откако во јавноста се појавиле информациите за активирањето на клаузулата за „виша сила“, долгот поврзан со проектот почнал да се тргува по пониски цени.

Тоа покажува дека кредиторите и инвеститорите внимателно ги следат ризиците поврзани со проектот. Меѓу банките што учествуваат во финансирањето се „Сантандер“ и „Џефрис“. Моделот се темели и на очекувањето дека договорите на „Оракл“ со големи клиенти, меѓу кои е и „ОпенАИ“, ќе генерираат приходи со кои ќе се сервисираат обврските. Но, ако изградбата доцни, се поставува прашањето како тоа би влијаело врз целиот финансиски модел.

„Оракл“ во првиот квартал од тековната финансиска година пријавил капитални расходи од 28,5 милијарди долари, значително повеќе од 8,5 милијарди долари во истиот период претходната година. Агресивното инвестирање во инфраструктурата за вештачка интелигенција значи и голем притисок врз готовинскиот тек на компанијата.

Новото тесно грло на АИ можеби не е чипот

Случајот со „Јупитер“ отвора пошироко прашање за целата индустрија. Години наназад, главното внимание во трката за вештачка интелигенција беше насочено кон чиповите, особено кон напредните процесори неопходни за тренирање и работа на големи АИ модели. Но, колку повеќе се зголемуваат АИ системите, толку поголем станува проблемот каде ќе бидат сместени сите тие сервери и од каде ќе добиваат доволно електрична енергија.

Центрите за податоци бараат огромни количини струја, а изградбата на нови енергетски капацитети, далноводи, гасоводи и објекти може да трае многу подолго од развојот на самиот софтвер. Дополнителен проблем се регулаторните процедури, дозволите, достапноста на градежна работна сила и ограничувањата на постојната електроенергетска мрежа. Тоа создава парадокс: технологијата напредува со огромна брзина, но инфраструктурата потребна за нејзино функционирање се гради многу побавно.

Најмоќниот АИ модел не може да работи без сервери. Серверите не можат да работат без центар за податоци. А центарот за податоци не може да работи без струја, ладење и цела мрежа на физичка инфраструктура.

Токму затоа случајот со „Оракл“ може да биде важен сигнал за иднината на АИ индустријата – не затоа што автоматски значи пропаст на „Јупитер“, туку затоа што покажува колку физичкиот свет може да го ограничи развојот на една технологија што се движи со дигитална брзина.

За „Оракл“, „ОпенАИ“ и нивните партнери, следниот голем предизвик можеби нема да биде кој ќе создаде најмоќен модел. Туку кој ќе успее навреме да изгради доволно центри за податоци, да обезбеди доволно струја и да ја добие целата потребна документација.