На 16 октомври 1968 година во Мексико Сити, американските спринтери Томи Смит и Џон Карлос застанаа на олимпискиот подиум за трката на 200 метри и кренаа раце со црни ракавици додека свиреше химната на САД. Нивниот тивок чин беше дел од Олимпискиот проект за човекови права, организиран од социологот Хари Едвардс. Наместо аплауз од спортските функционери, веднаш следеа исфрлање од олимпиското село и повеќегодишна општествена изолација во сопствената земја.
Смит го освои златото со светски рекорд од 19,83 секунди, а Карлос ја зеде бронзата. На победничкиот подиум двајцата се појавија во црни чорапи без обувки, симболизирајќи ја сиромаштијата на црната заедница во САД. Смит носеше црна марама околу вратот како знак на црнечкото достоинство, додека Карлос ја остави тренерката откопчана во знак на солидарност со работничката класа и носеше ѓердан од монистра во спомен на жртвите од линчувањата. Бидејќи имаа само еден пар црни ракавици, Смит ја стави десната, а Карлос левата ракавица.
Австралиецот Питер Норман, кој го освои сребрениот медал, активно застана зад своите колеги. Тој на градите закачи значка од Олимпискиот проект за човекови права (OPHR). Кога свиреше американската химна, Смит и Карлос ги наведнаа главите и ги подигнаа стиснатите тупаници кон небото, предизвикувајќи свирежи од публиката на стадионот.
Претседателот на Меѓународниот олимписки комитет, Ејвери Брендиџ, го оцени протестот како недозволиво мешање на политиката во спортот. Истиот функционер во 1936 година како претседател на Олимпискиот комитет на САД не гледаше проблем во нацистичките поздрави на Олимпијадата во Берлин. Под закана дека целиот атлетски тим на САД ќе биде дисквалификуван, американскиот олимписки комитет ги суспендираше Смит и Карлос и им нареди да го напуштат Мексико.
По враќањето дома, двајцата атлетичари добиваа смртни закани, беа следени од ФБИ и со години не можеа да најдат стабилна работа. Австралиските спортски власти го казнија Норман со изолација и не го вклучија во олимпискиот тим за Минхен во 1972 година, и покрај тоа што ги исполни квалификациските норми.
Пораката за граѓанска храброст доби трајно физичко признание во 2005 година на Државниот универзитет во Сан Хозе, каде што студираа Смит и Карлос. Уметникот Алфредо Фафер создаде скулптура во природна големина насловена „Victory Salute“, излеана во фиберглас врз челична конструкција. На споменикот второто место на подиумот е намерно оставено празно, со цел секој посетител да може да застане на местото на Норман и да ја покаже сопствената поддршка за човековите права.
За младите генерации и денешните граѓански движења, чинот од 1968 година останува јасна лекција за цената на активизмот. Борбата за основни права бара преземање личен ризик тогаш кога е најтешко, без оглед дали станува збор за глобална спортска сцена или за локален отпор против неправдите и институционалниот молк во сопствената средина.
