Србија влегува во последните две недели од изборната кампања со сериозни прашања околу избирачкиот список, пријави за заплашување на политички активисти и долгогодишни проблеми со рамноправноста на учесниците во изборниот процес, покажува привремениот извештај на Канцеларијата на ОБСЕ за демократски институции и човекови права — ОДИХР.

Извештајот, објавен на 9 октомври, се однесува на предвремените парламентарни избори закажани за 25 октомври и го опфаќа периодот од 16 септември до 7 октомври. ОДИХР нагласува дека станува збор за привремена оценка; конечниот извештај ќе биде објавен по изборите.

Иако дел од изборното законодавство е изменет, повеќе претходни препораки на ОДИХР остануваат неисполнети. Меѓу нив се мерките против притисок врз гласачите, злоупотребата на јавните ресурси, контролата на финансирањето на кампањите, независноста на медиумскиот регулатор и безбедноста на новинарите.

Посебна загриженост предизвикува Единствениот избирачки список со околу 6,5 милиони запишани гласачи. Во извештајот се наведуваат сомнежи поради невообичаено голем број гласачи регистрирани во одредени општини и на одредени адреси. Комисијата задолжена за ревизија треба да го достави првиот извештај дури на 28 октомври — три дена по изборите.

Кампањата, според ОДИХР, се одвива во силно поларизирана атмосфера. Изборни учесници пријавиле повеќе случаи на заплашување на активисти, тензии на терен и изолирани случаи на насилство. Важно е да се нагласи дека ОДИХР ги документира овие пријави и загрижености, а не ги прогласува сите поединечни случаи за независно докажани.

Во извештајот се споменува и користењето јавни ресурси во политички контекст. Како пример што изборни учесници и граѓански организации го посочиле како проблем се наведува одлуката за еднократна парична помош за полнолетните граѓани, вредна речиси една милијарда евра.

Проблем останува и медиумската сцена. ОДИХР наведува загриженост поради политички и економски влијанија, пристрасност, напади врз новинари и независноста на регулаторот. Во првите осум месеци од годинава обвинителството регистрирало 99 случаи поврзани со безбедноста на новинарите, а само еден завршил со правосилна пресуда.

Од друга страна, ОДИХР бележи дека Републичката изборна комисија ги почитувала законските рокови и дека нејзините седници се пренесуваат во живо. До 7 октомври биле разгледани 21 приговор, од кои два биле усвоени. Ова е важен дел од сликата: извештајот не тврди дека целиот изборен процес е нелегитимен, туку идентификува системски ризици и нерешени проблеми пред гласањето.