Фотографијата не мора секогаш да биде совршена за да биде моќна. Понекогаш токму грешките, случајностите и несовршеностите создаваат најинтересни приказни. Токму таква е и изложбата „Малите нешта“ на данската фотографка и визуелна уметница Анне-Мет С. Сомер, која на 26 јуни во 19 часот ќе биде отворена во Културно-информативниот центар – Скопје.
Изложбата е дел од програмата на Зрно фестивал, во соработка со Скопско лето и со поддршка на Министерството за култура и туризам, а на публиката ќе ѝ понуди редок увид во светот на експерименталната полароид фотографија – уметност што се наоѓа некаде меѓу фотографијата, сликарството и скулптурата.
Анне-Мет Сомер, која стои зад Kelter Photography, денес е препознатлива по својот уникатен пристап кон полароидот. Но, нејзиниот пат кон оваа форма на изразување започнал релативно доцна. До 2017 година таа работела претежно свадбена, портретна и комерцијална фотографија. Пресвртот дошол по посетата на изложбата In an Instant на германскиот режисер и фотограф Вим Вендерс во The Photographers’ Gallery во Лондон.
Фасцинирана од непредвидливоста и експресивноста на полароидот, Сомер започнала да експериментира со различни техники што постепено станале нејзин препознатлив авторски потпис. Наместо фотографијата да ја третира како конечен производ, таа ја користи како почетна точка за трансформација, интервенција и повторно создавање.
Централно место во изложбата зазема серијата „Течни фустани“, која денес брои дури 311 оригинални нумерирани дела. Интересно е што оваа серија настанала сосема случајно. За време на работилница за емулзиски лифт во Копенхаген во 2018 година, еден полароид се деформирал при преносот на керамичка плочка. Наместо неуспех, авторката во случајната форма препознала силуета на фустан.
Наместо да го отфрли „расипаното“ дело, таа решила да ја прифати случајноста како дел од творечкиот процес. Од тој момент, грешката станала инспирација, а несовршеноста – клучен елемент на нејзината естетика.
Делата од серијата досега биле изложувани во Норвешка, Данска, Германија, Швајцарија, Ирска и САД, а скопската публика ќе има можност да види избор што го следи развојот на оваа необична уметничка приказна од нејзините почетоци до најновите дела создадени во 2026 година.
Покрај „Течните фустани“, изложбата вклучува и Polaroid Decays, експериментални емулзиски лифтови, полароиди обработени со алкохолни мастила, како и дела создадени преку film soup техники. Во овие процеси фотографијата намерно се изложува на распаѓање, деформација и трансформација, при што секое дело станува неповторливо.
Сомер често го споредува својот пристап со јапонската филозофија Кинцуги, уметност во која скршените предмети не се сокриваат, туку нивните пукнатини се истакнуваат како дел од нивната убавина. На сличен начин, и нејзините фотографии ја истражуваат вредноста на несовршеното, кревкото и минливото.
„Да земам полароид што веќе го ценам таков каков што е и свесно да одлучам да го уништам во потрага по нешто ново е истовремено вознемирувачко и привлечно“, вели авторката, објаснувајќи дека секое дело постои во тензијата меѓу зачувувањето и трансформацијата.
Низ изложбата „Малите нешта“, фотографијата престанува да биде само документ на реалноста. Таа станува простор за истражување на сеќавањето, емоцијата, атмосферата и поезијата скриена во несовршеноста. Наместо да бара совршена слика, Анне-Мет Сомер трага по нешто подлабоко – чувство што останува и откако ќе го тргнеме погледот од фотографијата.
За љубителите на современата фотографија, аналогните техники и експерименталната визуелна уметност, изложбата „Малите нешта“ нуди можност да се види како една случајна грешка може да прерасне во меѓународно препознаен уметнички проект и да покаже дека понекогаш токму малите нешта оставаат најголема трага.
