Илинден е еден од ретките датуми околу кои речиси никој не спори дека се важни. Но речиси секоја година, наместо да се зборува за идеалите од 1903 или 1944 година, јавноста се занимава со нова полемика. Една година тоа се говорите, друга кој присуствува на прославата, трета дали најголемиот симбол на празникот треба да биде зад решетки. Наместо ден на заедничко сеќавање, Илинден сè почесто станува ден на нови поделби.
Од симбол до политичка сцена
Последните години Илинден речиси никогаш не поминува без политички конфликт. Централните прослави често се претвораат во продолжение на дневната политика, а вниманието наместо кон историското наследство се префрла кон тоа кој држел говор, кој бил поканет и кој кого критикувал.
И оваа година реакциите околу присуството на претседателот на Собранието Африм Гаши повторно покажаа колку лесно празникот станува тема за политички пресметки.
Македониумот зад решетки
Паралелно со политичките дебати се отвори и уште една, како ја чуваме сопствената меморија. Поставувањето заштитни решетки и плексиглас околу Македониумот предизвика силни реакции во јавноста. Институциите тврдат дека станува збор за неопходна заштита од вандализам, додека критичарите предупредуваат дека така се нарушува изгледот на еден од најпрепознатливите симболи на современата македонска архитектура.
Особено одекнаа реакциите на ќерката на авторот на споменикот и на експерти од областа на заштитата на културното наследство, кои оценија дека ваквите интервенции го менуваат неговиот автентичен изглед.
Секој има свој Илинден
Едни инсистираат на Крушево. Други на Пелинце. Едни зборуваат за 1903 година. Други за 1944. Некои го нагласуваат револуционерниот карактер на празникот, други неговата државотворна димензија.
Во тие различни читања нема ништо спорно. Проблемот почнува кога секоја политичка гарнитура се обидува токму нејзината верзија да стане единствената.
А што останува по 2 август?
По завршувањето на свеченостите, камерите си заминуваат. Македониумот повторно останува со проблемите што ги има цела година. Мечкин Камен повторно го посетуваат мал број луѓе. Дебатите за заштитата на културното наследство повторно се одложуваат.
До следниот Илинден.
Можеби токму тоа е најголемиот парадокс. Најголемиот државен празник кај нас најчесто живее еден ден, а потоа повторно станува тема дури следниот 2 август.
