Зимата 2026/27 би можела да биде необична, но засега нема научна основа да се тврди дека Европа ја очекува „зима на векот“. Она што е сигурно е дека во тропскиот Пацифик се развива исклучително силен Ел Нињо. Американската Национална океанска и атмосферска администрација (NOAA) проценува дека има повеќе од 90 отсто шанси за многу силен Ел Нињо во есента и зимата 2026/27, а постои и 69-отстотна веројатност настанот во октомври-декември да достигне историски размери.

Но, силен Ел Нињо не значи автоматски студена зима во Европа. Напротив, актуелните сезонски модели во моментов повеќе упатуваат кон поблага и поврнежлива зима на голем дел од континентот, додека можноста за студени продори и снег останува отворена во одредени периоди.

Супер Ел Нињо е реален – но што значи тоа за Европа?

Ел Нињо е природен климатски феномен поврзан со невообичаено затоплување на површинските води во централниот и источниот тропски Пацифик. Според најновата анализа на NOAA, температурните аномалии во источниот екваторијален Пацифик во јули надминувале 2 степени Целзиусови, додека моделите покажуваат дека феноменот дополнително ќе се засилува до крајот на годината.

Но, неговото влијание не е исто во сите делови од светот. Во Северна Америка врската со зимските временски обрасци е поизразена. Во Европа, пак, влијанието е посложено и се пренесува преку големите атмосферски циркулации.

Затоа за европската зима ќе бидат особено важни млазната струја, воздушниот притисок над северниот Атлантик и состојбата на поларниот вртлог.

Што покажуваат првите прогнози за Европа?

Најновите сезонски прогнози што ги анализира Severe Weather Europe покажуваат сигнал за надпросечни температури во голем дел од Европа, со почесто западно и југозападно струење кое носи поблаг и влажен атлантски воздух. Истовремено, се очекуваат и надпросечни врнежи во значителен дел од континентот, особено во западните, централните и северните области.

Тоа, сепак, не значи дека снегот ќе изостане. За снег се потребни и доволно ниски температури, а тие зависат од тоа дали и кога ќе се спушти студен воздух од север. Затоа сезоната може да биде претежно блага, но со кратки и интензивни студени продори, особено ако атмосферската циркулација привремено се промени.

Поларниот вртлог е големата непознаница

Токму тука се наоѓа еден од најважните фактори за зимата. Поларниот вртлог е голема област на студен воздух и силни ветрови во стратосферата над Арктикот. Кога е стабилен и силен, студениот воздух главно останува концентриран околу Арктикот. Но, доколку стане нестабилен или ослаби, можат да се создадат услови за продор на многу студен воздух кон пониските географски широчини.

Затоа, дури и во зима која во просек би била поблага од нормалното, може да има краткотрајни екстремни студени бранови и снежни епизоди. Сепак, денес не може сигурно да се каже дали и кога ќе се случи таков настан.

А што е со позитивниот дипол на Индискиот Океан?

На супер Ел Нињо му се приклучува и уште еден интересен фактор – позитивната фаза на Индискиот океански дипол (IOD). Тоа е океанско-атмосферски феномен што се карактеризира со разлики во температурата на површинските води во различни делови на Индискиот Океан.

Според Severe Weather Europe, моделите укажуваат дека позитивниот IOD би можел да се задржи во есента и почетокот на зимата и заедно со Ел Нињо да влијае врз млазните струи и атмосферската циркулација на северната хемисфера.

Но, ова треба да се сфати како можен климатски сигнал, а не како сигурна временска прогноза.

Три можни сценарија за зимата

Поблага и поврнежлива зима – моментално најверојатно сценарио

Посилно западно струење би носело влажен и релативно топол атлантски воздух. Во таков случај, снегот би бил поредок во низините, а почест на повисоките планини и во северните делови на Европа.

Променлива зима

Просекот би бил релативно благ, но со периодични студени продори. Токму ваква зима би можела да создаде впечаток за големи температурни контрасти – неколку многу топли недели проследени со кратки, но силни студени бранови.

Силен зимски пресврт

Доколку поларниот вртлог значително ослаби или се наруши, студениот воздух би можел да се спушти многу подлабоко кон југ. Тогаш би биле можни пообилни снежни врнежи и екстремно ниски температури во делови од Европа.

Засега, ова не е основното сценарио на сезонските модели.

Значи, ќе имаме ли „зима на векот“?

Не може да се каже – а актуелните податоци не ја поддржуваат таквата сензационална прогноза. Она што го знаеме е дека зимата 2026/27 ќе биде под силно влијание на еден од најзначајните Ел Нињо настани во последните децении. NOAA во август проценува дека постои над 90 отсто веројатност Ел Нињо да биде многу силен во текот на есента и зимата, а 69 отсто шанси настанот во октомври-декември да достигне историска категорија.

Но, силен Ел Нињо не е синоним за студена Европа. Напротив, досегашните сезонски модели повеќе упатуваат кон поблага и поврнежлива зима во голем дел од континентот. Вистинската „игра“ за снегот и студот ќе се решава во атмосферата, преку млазната струја, северноатлантската циркулација и поларниот вртлог.

А токму тие фактори ќе можат многу попрецизно да се проценат дури кога ќе се приближиме до зимата.