Кралската шведска академија на науките денеска им ја додели Нобеловата награда за економија за 2026 година на американските економисти Роберт Е. Хол и Мајкл Вудфорд. Двајцата професори се наградени за поставување микроекономски основи на макроекономската стабилизација, со што развија модели преку кои централните банки и владите денес ги ублажуваат последиците од инфлацијата и пазарните падови.
Речиси цел век по поставувањето на теориите на Џон Мејнард Кејнс, економската политика функционираше според едноставно правило: намалување камати и зголемување на буџетскиот дефицит во рецесија, а обратно затегнување кога економијата прегрева. Нафтените кризи во 1970-тите го срушија тој механизам.
Државите тогаш влегоа во деценија на низок раст, висока невработеност и неконтролирана инфлација. Наместо да го сопрат растот на цените, дотогашните кејнзијански интервенции само ја продлабочуваа кризата. Голем дел од стручната јавност во тој период тврдеше дека мерките за стабилизација прават повеќе штета отколку корист и треба целосно да се напуштат.
Хол и Вудфорд ја вратија довербата во стабилизациските политики преку промена на самата основа на пресметките. Наместо да набљудуваат само општи статистички врски меѓу потрошувачката, производството и инфлацијата, тие изградија модели втемелени врз однесувањето на поединечните домаќинства и компании.
Суштината на нивниот труд е сознанието дека граѓаните и фирмите секогаш гледаат кон иднината кога одлучуваат за заштедите или цените. Кога централните банки и владите јавно ги објавуваат своите планови, тие директно влијаат врз тие очекувања.
„Нивниот труд ни даде стабилна теоретска основа за моделите што денес ги користат централните банки и владите низ светот. Со нив сме подобро подготвени за шокови, како што се енергетските кризи или наглите промени во потрошувачката“, изјави Џон Хаслер, претседател на Комитетот за доделување на наградата.
Хол е роден во 1943 година и работи како професор на Универзитетот Стенфорд во Калифорнија, додека Вудфорд, роден во 1955 година, предава на Универзитетот Колумбија во Њујорк. Двајцата докторирале на престижниот Технолошки институт во Масачусетс (МИТ).
Наградата, официјално именувана како Награда на Шведската риксбанка за економски науки во спомен на Алфред Нобел, изнесува 12 милиони шведски круни (околу 1,06 милиони евра). Лауреатите подеднакво ќе го поделат паричниот износ.
