Црниот дроб извршува стотици функции во организмот – учествува во метаболизмот, создава жолчка, складира хранливи материи и помага во обработката на различни супстанции, вклучително и алкохолот. Проблемите со овој орган понекогаш долго време можат да поминат без јасни симптоми. Затоа одредени промени во здравјето не треба автоматски да се припишуваат на замор, стрес или лош сон.
Еден од симптомите што може да се појави кај заболувања на црниот дроб се нарушувањата на спиењето – вклучително несоница или промена на нормалниот ритам на спиење и будност. Но, важно е да се нагласи: несоницата сама по себе не е доказ за заболување на црниот дроб.
Каква е врската меѓу црниот дроб и спиењето?
Кај потешки заболувања на црниот дроб може да дојде до нарушување на неговата способност да ги обработува и отстранува од организмот одредени отпадни материи. Во напредната болест, нивното натрупување може да влијае и врз мозочната функција. Оваа состојба се нарекува хепатална енцефалопатија и може да предизвика промени во спиењето и будноста, концентрацијата и однесувањето.
Кај некои луѓе може да се појави несоница навечер, а прекумерна поспаност во текот на денот. Токму затоа, новите и упорни промени во ритамот на спиење, особено кај лице кое веќе има заболување на црниот дроб, заслужуваат лекарска проценка.
Не секоја несоница има врска со црниот дроб
Ова е особено важно. Проблемите со спиењето се исклучително чести и можат да бидат предизвикани од стрес, анксиозност, промени во распоредот, кофеин, лекови, апнеја при спиење, хормонални промени и бројни други состојби. Затоа не треба да се заклучи дека човек има заболување на црниот дроб само затоа што тешко заспива или се буди во текот на ноќта.
Поголемо внимание е потребно ако нарушувањето на спиењето се појави заедно со други симптоми.
Кои знаци можат да укажуваат на проблем со црниот дроб?
Во зависност од причината и стадиумот на заболувањето, можат да се појават: необјаснив замор и слабост; губење на апетит; мачнина или повраќање; непријатност или болка во горниот десен дел на стомакот; жолтеење на кожата или белките на очите; темна урина или многу светла столица; чешање на кожата; полесно создавање модринки или крвавење; отекување на нозете или стомакот; промени во концентрацијата, збунетост или необично однесување.
Не мора сите овие симптоми да се појават, а нивното присуство не значи автоматски дека причината е заболување на црниот дроб.
Алкохолот е еден од ризик-факторите
Прекумерното консумирање алкохол може да го оштети црниот дроб и да доведе до состојби како масна болест на црниот дроб, алкохолен хепатитис и цироза. Но, заболувањата на црниот дроб не се поврзани само со алкохолот. Меѓу причините се и вирусните хепатити, метаболичката масна болест на црниот дроб, одредени лекови и токсични супстанции, како и некои автоимуни и наследни заболувања.
Затоа е погрешно заболувањето на црниот дроб автоматски да се поврзува само со начинот на живот.
Кога да се побара лекарска помош?
Ако несоницата трае подолго време или значително се влошува, потребно е да се бара причината, а не веднаш да се претпостави дека станува збор за црниот дроб.
Лекарска проценка е особено важна ако покрај проблемите со спиењето се појават жолта кожа или очи, отекување на стомакот или нозете, крвавење, повраќање крв, црна столица, изразена збунетост или промени во свеста. Кај лице со познато заболување на црниот дроб, нова промена во спиењето или однесувањето исто така треба да се пријави кај лекар.
Најважната порака е едноставна: една непроспиена ноќ не значи дека црниот дроб откажува. Но, упорните промени во спиењето, особено ако се појават заедно со други симптоми, не треба да се игнорираат.
