Вештачката интелигенција брзо се претвора во секојдневна алатка за програмерите. Таа може да преземе дел од задачите што досега ги извршуваа луѓето, да помогне при пишување и проверка на код и да го забрза развојот на софтвер.
Но, истата технологија што ја зголемува продуктивноста отвора и едно многу покомплексно прашање: што се случува со бројот и структурата на работните места кога еден програмер со помош на AI може да заврши значително поголем обем работа?
Глобалниот ИТ-сектор веќе поминува низ период на отпуштања. Во 2026 година, според податоците цитирани во анализата на „Данас“, околу 130.000 работници во ИТ-секторот останале без работа, додека во 2023 година бројот на отпуштени во секторот надминал 260.000.
Вештачката интелигенција не е наведена како причина за сите овие отпуштања. Сепак, нејзиниот развој значително го промени начинот на кој се пишува софтвер и колку работа може да заврши еден човек.
Еден програмер може да направи повеќе
AI алатките им овозможуваат на програмерите побрзо да пишуваат код, да откриваат грешки, да генерираат делови од апликации и да решаваат задачи што порано барале повеќе време. Тоа за компаниите може да значи поголема продуктивност со ист број вработени. Но, во одредени случаи може да значи и дека за ист обем работа се потребни помалку луѓе.
Така се создава парадокс: продуктивноста на поединечниот работник расте, но тоа не мора автоматски да значи дека расте и бројот на достапни работни места. Промената особено се чувствува кај почетните позиции.
Најтешко за оние што допрва треба да влезат во професијата
Јуниорските програмери традиционално стекнуваа искуство преку практикантски програми и почетни работни места, каде што дел од задачите биле едноставни и служеле како прв чекор кон посложена работа.
Токму тие задачи денес во дел од компаниите можат да се автоматизираат или значително да се забрзаат со помош на генеративна вештачка интелигенција. Тоа создава дополнителен проблем за младите кои сè уште немаат работно искуство. Ако компанијата може дел од почетните задачи да ги заврши со AI, практикантската или јуниорската позиција повеќе не е толку неопходна како порано.
Дополнително, искусни програмери кои поради промените на пазарот бараат нова работа можат да конкурираат и за позиции што претходно биле наменети за помалку искусни кандидати.
Не исчезнува потребата од луѓе, туку се менуваат вештините
Сепак, промените не значат дека човечкиот фактор станува непотребен. AI може да генерира код, но компаниите и понатаму имаат потреба од луѓе кои ќе знаат што треба да се изгради, дали генерираниот код функционира правилно, дали е безбеден и како се вклопува во целиот систем.
Затоа вредноста на програмерот постепено се поместува од самото пишување код кон разбирање на проблемот, проверка на решенијата, архитектура, безбедност, комуникација и носење одлуки.
Со други зборови, прашањето сè помалку е „можеш ли да напишеш код?“ а сè повеќе „можеш ли да знаеш што треба да се направи со тој код?“.
Образованието трча по технологијата
Брзината со која се развиваат AI алатките создава дополнителен притисок и врз образованието. Факултетите и формалните образовни програми потешко ги следат промените во индустријата, па младите програмери се соочуваат со потребата постојано да го надградуваат знаењето и по завршувањето на студиите.
За новите генерации програмери, познавањето на AI алатките веројатно ќе станува сè поважно. Но, исто толку важно ќе биде разбирањето на основите на програмирањето, бидејќи користењето на алатка без способност да се провери нејзиниот резултат може да создаде нови проблеми наместо да ги реши старите.
AI затоа не го прави програмерот автоматски непотребен. Но, ја менува работата што се очекува од него — и го менува начинот на кој луѓето стигнуваат до првата работа во индустријата.
