НАСА денес, треба да го лансира вселенскиот телескоп „Ненси Грејс Роман“, една од најамбициозните астрономски мисии на американската вселенска агенција. Лансирањето е планирано за 13:26 часот по македонско време, од Вселенскиот центар „Кенеди“ на Флорида.

Мисијата ќе го истражува Универзумот во видлива и блиска инфрацрвена светлина, а меѓу главните цели се проучувањето на темната материја и темната енергија, потрагата по егзопланети и истражувањето на раниот Универзум.

5

Следете го лансирањето во живо

Телескопот е именуван по Ненси Грејс Роман, астрономката која одиграла клучна улога во развојот на вселенскиот телескоп „Хабл“. Благодарение на широкото видно поле и напредниот оптички дизајн, „Роман“ ќе може да создава огромни и детални мапи на небото.

За разлика од телескопите што се фокусираат на релативно мали области, „Роман“ ќе комбинира квалитет на сликата споредлив со „Хабл“ со видно поле повеќе од 200 пати поголемо. Тоа ќе му овозможи да набљудува милијарди ѕвезди, милиони галаксии и илјадници егзопланети, вклучувајќи огромни области од Универзумот кои досега биле слабо истражени.

Ќе ја „мапира“ темната материја

Една од најважните задачи на „Роман“ ќе биде проучувањето на темната материја, невидливата компонента за која се смета дека сочинува околу четвртина од Универзумот. Иако не може директно да се види, нејзиното постоење може да се забележи преку гравитациското влијание врз светлината од далечните галаксии.

„Роман“ ќе ги следи овие изобличувања за да им помогне на научниците да направат мапа на распределбата на обичната и темната материја низ историјата на Универзумот. Телескопот ќе ја истражува и темната енергија, за која се смета дека сочинува околу 70 отсто од Универзумот и е поврзана со неговото забрзано ширење. Меѓу другото, ќе набљудува супернови од типот Ia и распределбата на галаксиите за да помогне во откривањето како се менувала експанзијата на Универзумот.

Потрага по илјадници нови светови

„Роман“ ќе биде насочен и кон срцето на Млечниот Пат, каде ќе ја следи светлината од милиони ѕвезди. Со методот на гравитациско микролеќиње се очекува да може да открие повеќе од 1.200 нови светови. Истовремено, научниците очекуваат телескопот да открие и повеќе од 100.000 транзитни планети – егзопланети кои минуваат пред своите матични ѕвезди и предизвикуваат мало намалување на нивната светлина.

Особено важен е и неговиот напреден коронограф, кој ќе овозможи директно снимање на одредени егзопланети со блокирање на силната светлина од нивните матични ѕвезди. Телескопот ќе може да набљудува планети кои се повеќе од 100 милиони пати побледи од своите ѕвезди.

Ќе бара и црни дупки

„Роман“ нема да биде ограничен само на планети и галаксии. Со своите инструменти ќе може да регистрира и екстремни космички феномени, меѓу кои создавање црни дупки при спојување на неутронски ѕвезди, плимски разорувања, активни галаксии и исклучително далечни квазари.

Во мисијата учествува и Европската вселенска агенција (ESA), која обезбеди дел од опремата, вклучувајќи уреди за следење на ѕвезди, батерии и детектори за коронографот, како и комуникациска поддршка преку својата мрежа на станици за длабоката вселена.

Ако лансирањето се реализира според планот, „Ненси Грејс Роман“ ќе отвори ново поглавје во истражувањето на Универзумот – со можност да открие илјадници нови светови и да помогне во одговорите на едни од најголемите нерешени прашања во космологијата.