Научници од Институтот Руѓер Бошковиќ развија нов компјутерски модел кој за прв пат го реконструира целиот животен циклус на најголемата морска желка во светот, преку кој се открива колку е чувствителна на промените во океанот.
Станува збор за седумлента карета, вид кој го поминува поголемиот дел од својот живот далеку од брегот и надвор од дофатот на научниците. Ново истражување, објавено во списанието Marine Environmental Research, се обидува да ја пополни оваа празнина и да објасни што се случува во текот на 15 до 20 години што желките ги поминуваат на отворен океан.
Научничката од IRB, Нина Марн, и меѓународен тим развија модел кој го симулира растот, созревањето и размножувањето на желките, земајќи ја предвид температурата на морето и достапноста на храна.
Мали промени, големи последици
Резултатите покажуваат дека дури и релативно малите промени во животната средина можат да имаат големо влијание.
На желките им е потребна најмалку околу 85 проценти од нивната вообичаена достапност на храна за да достигнат сексуална зрелост. Ако има помалку храна, тие не успеваат да акумулираат доволно енергија за размножување.
Во исто време, потоплите мориња можат да го забрзаат нивниот метаболизам, но без доволно храна, тоа не значи подобар раст или поголема репродукција.
Загрижувачки разлики меѓу популациите
Моделот, исто така, покажува разлики меѓу популациите во различни океани. Само околу пет проценти помала достапност на храна и само еден степен повисока температура може да доведат до тоа желките да произведат речиси една петтина помалку потомство во текот на нивниот животен век.
Ваквите разлики е тешко да се забележат на краток рок, но на долг рок тие можат сериозно да го загрозат опстанокот на видот.
Вид под притисок
Морската желка карета со седум пруги веќе се соочува со бројни закани – од рибарски мрежи и губење на места за гнездење до климатските промени и пластиката што често ја меша со храна.
Научниците предупредуваат дека понатамошното затоплување на океаните и намалената достапност на храна би можеле дополнително да го намалат бројот на единки и нивната способност за размножување.
Алатка за предвидување на иднината
Вредноста на моделот не е само во објаснувањето на постојните трендови, туку и во неговата способност да предвиди идни сценарија.
Податоците и моделот се јавно достапни, што им овозможува на другите истражувачи да ги користат и да градат врз нив, а во иднина би можеле да се поврзат и со податоци за реалните миграции на желките.
Научниците истакнуваат дека ваквите модели би можеле да бидат клучни за подобро разбирање и заштита на овој загрозен вид во сè понестабилните морски екосистеми.
