Нафтени дамки покриваат околу 1,58 милиони квадратни километри од светските океани секоја година – површина приближно трипати поголема од Шпанија.
Новата сателитска анализа на непрофитната организација SkyTruth покажува дека загадувањето со нафта е многу пораспространето отколку што сугерираат големите еколошки катастрофи што стигнуваат на насловните страници.
За разлика од катастрофи како Deepwater Horizon, голем дел од загадувањето се состои од помали нафтени дамки кои речиси никогаш не привлекуваат пошироко внимание.
Бродовите се главниот извор
Според анализата, бродовите се поврзани со околу 81 отсто од нафтените дамки кај кои истражувачите успеале да го идентификуваат веројатниот извор.
Најчесто станува збор за танкери и товарни бродови, додека нафтената и гасната инфраструктура на море е поврзана со уште околу 18 отсто.
Анализата се темели на сателитски набљудувања направени меѓу 2023 и 2025 година и на податоци од системот Cerulean на SkyTruth за следење на нафтеното загадување.
Резултатите покажуваат и дека повеќе од 90 отсто од проценетото загадување се случува во националните води, често во близина на крајбрежјето.
Медитеранот меѓу светските жаришта
Особено високи концентрации на нафтени дамки се забележани во Средоземното и Црното Море, како и во Црвеното Море, Персискиот Залив, крај западниот брег на Африка и околу Индонезија.
Тоа го прави проблемот особено релевантен и за Европа: Медитеранот, едно од најпрометните мориња во светот и простор со исклучително чувствителни морски екосистеми, се издвојува како едно од глобалните жаришта.
Истражувачите идентификувале и бродови кои повеќепати се појавувале покрај нафтени дамки. Истите 16 пловила биле забележани во повеќе наврати, а три од нив – товарен брод под знамето на Палау, руски танкер и индонезиски танкер – биле регистрирани покрај дамки во повеќе од една петтина од сателитските снимки во кои биле опфатени.
Ниту заштитените подрачја не се поштедени
Нафта е откриена и во заштитени морски подрачја.
Околу 75 отсто од анализираните заштитени подрачја имале пониски концентрации на нафтени дамки од околните води, но загадување сепак било забележано во чувствителни екосистеми.
Проблемот може да биде и поголем отколку што покажуваат бројките. Сателитското покривање на отворените мориња е ограничено, поради што огромни пространства од светските океани сè уште не се следат доволно.
Закана остануваат и старите бродоломи
Изворите на загадување не се ограничени само на современиот поморски сообраќај и нафтените платформи. Војните, несреќите и старите бродоломи исто така претставуваат опасност.
На морското дно во светот се проценува дека лежат околу 8.500 бродоломи кои потенцијално можат да предизвикаат загадување, најголем дел од нив се од периодот на двете светски војни.
Дел од нив веќе испуштаат нафта додека нивните метални трупови постепено кородираат.
Новата карта, всушност, открива проблем што ретко се гледа во целина: големите излевања на нафта предизвикуваат светски вести, но многу помалите дамки постојано се појавуваат низ морињата – и заедно создаваат загадување на огромна површина.
