Цената на нафтата на светските пазари во средата забележа пад од речиси девет проценти, откако резултатите од американските конгресни избори ги зголемија очекувањата за промена на политиката на Вашингтон кон војната со Иран. Победата на демократите, кои освоија мнозинство во двата дома на Конгресот, ги поттикна инвеститорите повторно да ги проценат ризиците за снабдувањето со енергенси од Персискиот Залив.
Според Ројтерс, нафтата од типот „брент“ во текот на тргувањето поевтини за 8,9 проценти, на 94,29 долари за барел, достигнувајќи го најниското ниво од 4 септември. Американската WTI нафта загуби 7,8 проценти од вредноста и се тргуваше за 88,54 долари за барел. Станува збор за цени забележани во текот на денот, а не за конечни цени на затворање на берзите.
Зошто американските избори ја урнаа цената на нафтата?
Со новото мнозинство на демократите во Претставничкиот дом и Сенатот, претседателот Доналд Трамп ја губи досегашната републиканска контрола врз Конгресот. Новиот политички однос на силите би можел да го засили притисокот за дипломатско решение на конфликтот со Иран и да го отежне финансирањето на одредени воени операции.
Токму оваа можност ја пресметуваат инвеститорите. Дел од високата цена на нафтата во изминатите месеци произлегуваше од опасноста за снабдувањето преку Ормускиот Теснец. Кога пазарите ќе проценат дека ризикот од понатамошна ескалација се намалува, опаѓа и дополнителната цена што ја плаќаат поради геополитичката неизвесност.
На очекувањата влијаеше и изјавата на Трамп дека САД засега немаат планови за нови напади врз Иран. Сепак, политичките промени во Конгресот сами по себе не значат завршување на војната.
Дали војната со Иран се приближува кон крајот?
Дипломатските контакти меѓу Вашингтон и Техеран продолжуваат, со посредување на Катар, но разликите меѓу двете страни остануваат значителни. Ирански функционер изјави за Ројтерс дека двете земји сè уште се далеку од договор за завршување на војната.
Во меѓувреме, безбедносната состојба во регионот останува нестабилна. Неодамнешните американски напади врз цели на иранскиот остров Кешм, во близина на Ормускиот Теснец, покажуваат дека опасноста од нова ескалација не е отстранета.
Пазарите во моментов реагираат на можноста за дипломатски пресврт. Засега нема потврден мировен договор, прекин на огнот или целосно нормализирање на поморскиот сообраќај.
Ормус останува најголемиот ризик за светската нафта
Ормускиот Теснец е една од најважните точки на светската енергетска трговија. Низ него во нормални услови минува значителен дел од нафтата што се транспортира по море, а војната сериозно ги наруши испораките од Персискиот Залив.
Според податоците на компанијата Vortexa, извозот на сурова нафта, кондензати и нафтени деривати од регионот во октомври изнесувал просечно 17,1 милиони барели дневно, наспроти 18,9 милиони во септември. Тоа е намалување од приближно 9,5 проценти за еден месец.
Октомвриските испораки биле на околу три четвртини од нивото пред почетокот на војната. Податоците покажуваат дека проблемите со снабдувањето продолжуваат, иако берзанските цени бележат значителен пад.
Ќе поевтинат ли горивата во Македонија?
Падот на светските цени на нафтата може да создаде услови за поевтинување на горивата и во Македонија, но ефектот не е непосреден. Домашните малопродажни цени зависат од меѓународните цени на нафтените деривати, девизниот курс, даноците и методологијата на Регулаторната комисија за енергетика.
Доколку поевтинувањето продолжи, тоа би можело да ги намали трошоците за транспорт, земјоделство и дистрибуција на производи, со можни позитивни последици и за инфлацијата.
