Светот е поблиску до родова еднаквост од кога било досега, но со сегашното темпо на напредок ќе бидат потребни уште околу 120 години за целосно затворање на глобалниот родов јаз. Ова го покажува најновиот „Global Gender Gap Report 2026“ на Светскиот економски форум, објавен на 16 септември.
Извештајот опфаќа 145 економии и го мери родовиот јаз во четири области – економско учество и можности, образование, здравје и опстанок и политичко учество. Глобално, досега се затворени 69,2 проценти од родовиот јаз, што е највисоко ниво откако се следи овој показател.
Но, напредокот не е рамномерен. Најголем напредок е постигнат во образованието и здравството, каде јазот е речиси целосно затворен – 96,2 проценти кај здравјето и 96,2 проценти кај образованието според глобалните показатели во извештајот. Најголемите разлики остануваат во економската и политичката сфера.
Особено бавно се намалува јазот во политичката моќ. Индексот покажува дека политичката еднаквост е достигната само до 22,1 процент, а доколку напредокот продолжи со историското темпо, за целосна политичка родова паритетност би биле потребни дури 194 години.
И во економијата разликите се значителни. Само 61,7 проценти од јазот во економското учество и можности е затворен. Жените се релативно добро застапени во професионалните и техничките професии, но многу помалку во највисоките раководни позиции. Според извештајот, жените сочинуваат само 19,1 процент од извршните директори.
Извештајот предупредува и на нов предизвик – вештачката интелигенција. Жените сочинуваат помалку од една петтина од инженерите за вештачка интелигенција, што отвора дополнителен ризик новите технологии да создадат уште еден јаз на пазарот на трудот.
Од 2006 година, кога Светскиот економски форум првпат започна да го мери глобалниот родов јаз, напредокот е забележлив. Кај 97 економии кои се следат континуирано две децении, јазот е намален од 64,2 на 69,4 проценти. Но, токму бавното темпо на промени е причината за проценката дека до целосна глобална паритетност би можеле да поминат уште 120 години.
Светскиот економски форум истовремено предупредува дека напредокот е кревок: во 36 проценти од 143 економии што биле опфатени и во минатогодишниот и во овогодишниот индекс, резултатот се влошил во споредба со претходната година.
Тоа значи дека родовата еднаквост не е само прашање на бројки. Додека образовните разлики значително се намалуваат, пристапот до економска моќ, високи позиции и политичко одлучување и натаму останува многу понерамноправен. Со сегашната динамика, целосната еднаквост останува цел на која светот сè уште ѝ е далеку.
