Додека голем дел од планетата се соочува со рекордни горештини, една област во северниот Атлантски Океан, во близина на Гренланд, станува сè постудена.
Овој необичен феномен, познат како „ладна дамка“ или „рупа во глобалното затоплување“, сè повеќе ги загрижува научниците бидејќи може да влијае врз временските услови во Европа, Северна Америка и пошироко.
Истражување објавено во научното списание „Geophysical Research Letters“ укажува дека најверојатната причина за оваа студена зона е слабеењето на Атлантската меридијанска циркулација, позната како AMOC.
Станува збор за огромен систем на океански струи што функционира како природна „подвижна лента“, пренесувајќи топлина низ Атлантикот.
Овој систем има клучна улога во регулирањето на климата, особено во Европа, бидејќи помага топлината од тропските делови на океанот да стигне кон север.
Топењето на Гренланд го нарушува системот
Слабеењето на AMOC се поврзува со топењето на мразот на Гренланд.
Кога големи количини слатка вода се влеваат во океанот, се намалува соленоста на морската вода. Поради тоа, студената вода потешко тоне во длабочините, а токму тоа тонење е еден од механизмите што го одржуваат системот на океански струи.
Кога тој процес се нарушува, се менува и природната циркулација на топлина во Атлантикот. Резултатот е дел од океанот што, наместо да се загрева како остатокот од планетата, покажува спротивен тренд – станува постуден.
Климатологот Веи Лиу од Универзитетот во Калифорнија, кој го водел истражувањето заедно со докторандот Каи-Јуан Ли, вели дека многумина долго време се прашувале зошто постои оваа студена точка.
Според него, најверојатниот одговор е токму слабеењето на AMOC.
Истражувачите утврдиле дека само климатските модели што го земаат предвид слабеењето на овој систем успеале точно да ја предвидат појавата на „ладната дамка“.
Зошто ова е закана за Европа?
Иако на прв поглед звучи парадоксално, студената зона во Атлантикот може да биде последица на глобалното затоплување.
Проблемот е што слабеењето на океанските струи не е изолиран феномен. Ако AMOC продолжи да слабее, тоа може сериозно да ги промени временските обрасци во Европа и Северна Америка.
Научниците предупредуваат дека во екстремно сценарио, доколку овој систем значително ослаби или колабира, Европа би можела да се соочи со пад на температурите во одредени региони, иако глобално планетата продолжува да се загрева.
Последиците би можеле да вклучат и пораст на нивото на морето на источниот брег на САД, како и промени во глобалните врнежи.
Таквите промени би можеле директно да влијаат врз земјоделството, снабдувањето со храна, водните ресурси и стабилноста на климатските системи.
Мал дел од океанот, големо предупредување
„Ладната дамка“ кај Гренланд покажува дека климатските промени не значат само повисоки температури насекаде и во секое време.
Напротив, глобалното затоплување може да предизвика нарушувања што на некои места носат неочекувано ладење, промена на струите, пореметени врнежи и екстремни временски услови.
Токму затоа научниците внимателно го следат северниот Атлантик. Ако слабеењето на AMOC продолжи, последиците нема да останат ограничени само на океанот.
Тие би можеле да се почувствуваат на копното, во секојдневниот живот, преку временските услови, земјоделството, храната, енергијата и безбедноста на крајбрежните региони.
