Министерството за здравство испратило официјално стручно известување до сите јавни и приватни здравствени установи, како и до Управата за електронско здравство „Мој Термин“, со кое се воведува засилен здравствен надзор и задолжително навремено пријавување на сомнителни случаи на заболувања што се пренесуваат по фекално-орален пат.
Документот, како што велат матичните лекати бил издаден во контекст на прогласената епидемија на акутни гастроентерити во Општина Гостивар, а мерката се однесува на целата територија на земјата, а не само на погодениот регион.
Зошто токму сега: инкубацијата може да трае со недели
Според официјалното известување, мерката е донесена врз основа на препорака на Комисијата за заразни болести. Една од причините за засилениот надзор е можноста од појава на заболувања кои имаат подолг период на инкубација од акутниот гастроентерит. Во документот посебно се посочуваат вирусниот хепатитис А и вирусниот хепатитис Е.
Тоа значи дека евентуални последици од изложеноста на контаминирана вода или храна не мора да се појават веднаш. Кај дел од заразените лица симптомите може да се развијат дури по повеќе недели. Токму затоа здравствените власти сакаат случаите да бидат препознаени и пријавени навреме, дури и откако акутната фаза на епидемијата во Гостивар ќе стивне.
45 дена засилен надзор
Мерката важи 45 дена од денот на приемот на известувањето, што го опфаќа периодот низ август и дел од септември. Целите се јасно наведени: навремено препознавање на сомнителните случаи, задолжително пријавување, брзо спроведување на епидемиолошки мерки и спречување на понатамошно ширење на заразните заболувања.
На што треба да внимаваат лекарите?
Во известувањето се наведени симптоми и знаци на кои здравствените работници треба посебно да внимаваат: жолтица, потемна боја на урината, светла столица, покачени вредности на AST и ALT, показатели кои може да укажуваат на оштетување или воспаление на црниот дроб, гадење и повраќање, губење на апетит, болка под десниот ребрен лак, гастроинтестинални симптоми проследени со покачена телесна температура, епидемиолошка поврзаност со Општина Гостивар или со лице кај кое е потврден вирусен хепатитис.
Министерството бара кај пациентите со вакви симптоми да се земе детална епидемиолошка анамнеза. Тоа значи дека лекарите треба да проверат дали пациентот неодамна престојувал во Гостивар или бил во контакт со лице кое престојувало таму.
Новата мерка се надоврзува на кризата со водата
Известувањето доаѓа по кризата со водата во Гостивар, која започна по откривањето на пумпи со кои вода од Вардар била внесувана во водоснабдителниот систем. По појавата на голем број случаи на гастроентерит, во Општина Гостивар беше прогласена епидемија, а надлежните институции започнаа истраги и лабораториски испитувања.
Новото известување покажува дека здравствениот систем сега не се фокусира само на акутните гастроинтестинални заболувања, туку сака да ги следи и можните подоцнежни манифестации на инфекции кои се пренесуваат по истиот фекално-орален пат. Тоа е особено важно кај хепатитис А и Е, бидејќи нивната клиничка слика може да се појави со временско задоцнување по изложувањето.
Зошто надзорот е воведен во целата земја?
Иако епидемијата е прогласена во Општина Гостивар, известувањето е испратено до здравствените установи на целата територија на Северна Македонија. Причината е едноставна: луѓето кои престојувале во Гостивар во периодот на кризата можеби веќе се вратиле во своите места на живеење. Доколку кај нив подоцна се појават симптоми, тие можат да побараат медицинска помош во која било друга општина.
Затоа здравствените работници низ целата земја треба да ја земат предвид можната епидемиолошка поврзаност со Гостивар. На тој начин, мерката создава поширок систем за рано препознавање на можни случаи, наместо надзорот да остане ограничен само на подрачјето каде што беше регистрирана епидемијата.
Што значи ова за граѓаните?
За граѓаните кои престојувале во Гостивар во периодот на кризата, најважно е да знаат дека некои симптоми може да се појават и со временско задоцнување. Доколку во наредните недели се појават жолтица, темна урина, светла столица, продолжени стомачни тегоби, гадење, повраќање или други невообичаени симптоми, треба да се побара лекарска помош.
Особено важно е лекарот да биде информиран доколку лицето неодамна престојувало во Гостивар или било во контакт со лице кое престојувало таму. Тоа не значи дека секој ваков симптом е поврзан со епидемијата. Но информацијата за можната изложеност може да му помогне на лекарот навреме да ја процени состојбата и, доколку е потребно, да постапи според протоколите за сомнителен случај.
