Латвија ја задржува својата проевропска и проукраинска политичка насока, но парламентарните избори покажаа и силен раст на популистичките партии. Со повеќе од 99,9 отсто преброени гласови, владејачката централно-десничарска партија Обединета листа на премиерот Андрис Кулбергс освои 35,4 отсто од гласовите и 42 од вкупно 100 пратенички места.
Тоа е најдобар изборен резултат за една партија во историјата на Латвија по обновувањето на независноста. Кулбергс, кој на премиерската функција дојде дури во мај годинава, изјави дека резултатот е подобар од очекуваниот и дека го потврдува трендот што го покажале и излезните анкети.
„Тоа значи дека луѓето навистина сакаат промена“, рече Кулбергс, додавајќи дека промената треба да донесе економски раст и подобра иднина за децата во Латвија.
Сепак, изборниот резултат не значи дека досегашната владејачка коалиција ќе продолжи во истата форма. Еден од партнерите се очекува да остане без пратенички места, додека други партии од коалицијата освоија послаб резултат од очекуваниот, што може да отвори нови преговори за составот на идната влада.
Русија и безбедноста повторно во центарот
Повеќе од четири години по руската инвазија врз Украина, безбедноста повторно беше една од главните теми во изборната кампања. Латвија е членка на НАТО и Европската Унија од 2004 година и ја смета Русија за главна безбедносна закана, поради што значително ги зголеми издвојувањата за одбрана.
Кулбергс по изборите порача дека Латвија, како земја на надворешната граница на Европа, мора да има силна економија и силен пограничен регион. Повеќето партии кои се очекува да влезат во парламентот поддржуваат високи издвојувања за одбраната и продолжување на воената и финансиската помош за Украина.
Исклучок е популистичката партија Суверена сила, која се противи на воената помош за Украина и на натамошното зголемување на трошоците за одбрана. Партијата, која во кампањата силно ги истакнуваше проблемите со животниот стандард, се очекува да заврши на третото место.
Популистите добија поддршка од рускојазичното население
Покрај безбедноста и односите со Русија, во кампањата доминираа и секојдневните економски проблеми. Растот на трошоците за живот, ниските плати, притисокот врз здравствениот систем и долгорочниот пад на бројот на населението беа меѓу главните теми со кои партиите се обидуваа да ги привлечат гласачите.
Особено значаен е растот на популистичките партии меѓу рускојазичното население, кое сочинува околу една третина од жителите на Латвија. Оваа група со години во голем дел ја поддржуваше партијата Хармонија, која важеше за блиска до Русија и во еден период беше најголемата политичка сила во земјата.
Но, поддршката за Хармонија драматично падна на последните избори, одржани непосредно по почетокот на целосната руска инвазија врз Украина, по што партијата остана без пратенички места.
На овие избори, дел од нејзините поранешни гласачи се пренасочија кон други популистички партии. Латвија прва, конзервативна партија предводена од имотен магнат кој често го споредуваат со американскиот претседател Доналд Трамп, се очекува да заврши на второто место.
Иако популистичките партии остварија значаен резултат, нивното учество во идната влада останува неизвесно. Голем број од главните политички партии веќе исклучија можност за соработка со Суверена сила, која противниците ја обвинуваат за проруски позиции.
Изборите така испратија две пораки во исто време: Латвија и понатаму ја поддржува својата проевропска и проукраинска ориентација, но домашните економски проблеми и стравовите поврзани со војната и Русија создаваат простор за ново зајакнување на популистичките сили.
