Боењето на облеката е еден од најпроблематичните процеси во текстилната индустрија. За создавање и фиксирање на боите се користат голем број хемикалии, се трошат огромни количества вода и енергија, а дел од отпадните материи завршуваат во животната средина.
Сега една компанија се обидува да го промени начинот на кој текстилот добива боја – со помош на бактерии, генетика и ферментација. Компанијата Colorifix развива биолошки бои кои се произведуваат со процес сличен на производството на пиво. Но, наместо алкохол, во ферментациските резервоари се создава пигмент.
Наместо хемија – бактерии
Идејата се темели на природниот начин на кој организмите создаваат пигменти. Научниците го земаат генетскиот код одговорен за создавање одредена боја и го внесуваат во бактерии. Бактериите потоа се одгледуваат во контролирани услови, каде што произведуваат пигмент. По процесот, биолошката боја се користи за боење на текстилот.
Извршниот директор и коосновач на Colorifix, Ор Јаркони, тврди дека традиционалното боење на текстилот вклучува употреба на повеќе од 70 токсични хемикалии, не само за самите бои туку и за нивно врзување со ткаенината.
Особено проблематични се материите кои не можат целосно да се отстранат од отпадните води и потенцијално завршуваат во реките и океаните.
Колку може да се намали загадувањето?
Според податоците на Colorifix, технологијата кај полипамучните материјали може да донесе значителни заштеди.
Компанијата наведува: до 77% помала потрошувачка на вода, до 51% помала потрошувачка на енергија и до 31% помали емисии
Во исто време, компанијата внимава на уште еден важен проблем – тоа што нешто е произведено од природни или биолошки извори не значи автоматски дека е безопасно. Затоа, секоја боја се тестира за цитотоксичност, иритација на кожата и алергеност.
Бојата мора да издржи и перење
Еден од најголемите предизвици не бил само создавањето на бојата, туку нејзиното прилагодување на реалните потреби на модната индустрија. Боите мора да издржат сончева светлина, повеќекратно перење и триење, без да избледат или да се пренесат на кожата.
Colorifix досега развила стотици различни нијанси. Палетата е особено широка за синтетички материјали како полиестер, додека изборот за памук и други природни целулозни влакна продолжува да се проширува.
Од лабораторија до продавници
Технологијата веќе не е само експеримент во лабораторија. Colorifix започнала комерцијална примена и соработка со големи модни брендови. Компанијата сега ги испорачува боите и како готови концентрати. Тоа значи дека производителите можат да ги користат во постојните машини за боење, без да мора да инсталираат сопствени ферментациски постројки.
Признанието како финалист на Earthshot Prize дополнително го зголемило интересот од производители и модни компании.
Може ли бактеријата да ја замени петрохемијата?
Целта не е само да се создаде нов вид боја, туку да се намали зависноста на текстилната индустрија од петрохемиски суровини. Според Јаркони, бојата е еден од производите за кои најмалку има смисла да се користат фосилни суровини, затоа што природата сама создава огромен спектар пигменти.
Ако ваквите технологии успеат да се применат во големи размери, иднината на модата би можела да изгледа поинаку: облеката да ја задржи бојата, но процесот со кој таа се создава да остави многу помалку трага врз природата.
