Точно пред 119 години, инженерот Гуљелмо Маркони воспостави комерцијална трансатлантска безжична врска меѓу Клифден во Ирска и Глејс Беј во Нова Шкотска, Канада. Утрото на 17 октомври 1907 година низ етерот поминаа првите приватни и новински телеграми преку океанот. Овој инженерски потфат покажа дека информациите можат да патуваат илјадници километри без скапа физичка инфраструктура на морското дно, поставувајќи ги темелите за секоја современа безжична мрежа.
Првиот успешен експеримент на Маркони се случи во декември 1901 година со прием на буквата „С“ во Морзеов код, но беа потребни речиси шест години за системот да стане стабилен за јавна употреба. На 17 октомври 1907 година станицата во Клифден, сместена меѓу ирските мочуришта, воспостави редовна комерцијална линија со погонот во Глејс Беј на островот Кејп Бретон.
Инсталациите бараа огромна електрична енергија. Предавателите користеа парни котли и кондензатори со висока волтажа за да произведат масивни електрични искри што испраќаа сигнали со долги бранови преку Атлантикот. Првиот работен ден помина без прекин. Станиците разменија меѓусебно над 10.000 зборови, главно новинарски извештаи и комерцијални пораки за компании што дотогаш плаќаа астрономски сметки за кабелски пренос. За овој придонес во развојот на безжичната телеграфија, Маркони ја доби Нобеловата награда за физика во 1909 година, заедно со германскиот научник Карл Фердинанд Браун.
Пазарот реагираше веднаш. Компанијата на Маркони понуди тарифа од десет центи од збор за приватни пораки и пет центи за новински агенции, што беше двојно поевтино од цените на кабелскиот картел. Дотогаш прекуокеанските информации беа привилегија за најбогатите трговски куќи и владините кабинети.
Со воведувањето на комерцијалниот радиосообраќај, брзината на глобалните вести стана достапна за поширок круг редакции. Оваа промена го најави модерниот концепт на отворени комуникациски протоколи, каде пристапот до информациите не зависи исклучиво од контролата врз физичките кабли на големите империјални сили.
Историското значење на Маркони денес има директен одек во развојот на техничката култура. Додека денешните генерации се потпираат на оптички рутери и мобилни мрежи без да размислуваат за физиката зад нив, основниот принцип на електромагнетните бранови останува непроменет.
Во Македонија, токму радиоаматерските клубови преку сојузот РСМ со децении претставуваат прва точка каде младите учат за радиофреквенции, електроника и телекомуникации. Во кризни ситуации и природни непогоди, кога паѓаат комерцијалните мобилни базни станици, токму овие радиоврски остануваат единствен функционален канал за спасување. Инженерската упорност од 1907 година потсетува дека дигиталната писменост не значи само користење апликации, туку разбирање на технологијата што нè поврзува.
