Обединетите нации денеска го одбележуваат Меѓународниот ден за искоренување на сиромаштијата под насловот „Безбеден дом за сите“, фокусирајќи се на правото на достоинствено домување. Според најновите глобални проценки, 826 милиони луѓе годинава живеат во екстремна сиромаштија со помалку од три долари на ден. Во Македонија, официјалните статистички податоци покажуваат дека кризата најсилно удира врз семејствата: стапката на сиромаштија кај децата до 17 години достигнува загрижувачки 29,5 проценти.
Генералниот секретар на ОН во пораката за 17 октомври предупреди дека сиромаштијата не претставува само недостиг на приход, туку директно ускратување на основните човекови права. Глобалната рамка за периодот 2026-2028 година е поставена под мотото „Обединети за мир и човекови права“, со фокус годинава на обезбедувањето сигурен и безбеден дом.
Податоците на меѓународната новинска агенција ИПС покажуваат дека дури 2,8 милијарди луѓе во светот живеат во неадекватни услови за домување. Повеќе од една милијарда луѓе се сместени во неформални населби и сламови, додека над 300 милиони се соочуваат со целосно бездомништво. Дополнително, 3,8 милијарди граѓани ширум планетата немаат пристап до никаква социјална заштита, што ги прави ранливи на секој економски потрес.
Во домашниот контекст, официјалните индикатори на Државниот завод за статистика покажуваат дека вкупната стапка на сиромаштија во Македонија изнесува 21,9 проценти. Ова значи дека повеќе од секој петти граѓанин живее под утврдениот праг на сиромаштија. Доколку во пресметката се исклучат пензиите и социјалните трансфери од државата, оваа стапка би скокнала на дури 39,4 проценти.
Длабочината на социјалниот расцеп најјасно се гледа низ структурата на погодените домаќинства. Кај самохраните родители со издржувани деца стапката на сиромаштија изнесува 45,8 проценти, додека кај невработените граѓани достигнува 45,7 проценти. Спротивно на тоа, стапката кај вработените лица е 7,9 проценти, а кај пензионерите изнесува 12 проценти, што јасно укажува дека социјалната ранливост е концентрирана кај младите семејства.
За разлика од македонскиот индикатор за сиромаштија според приходот, Европската Унија мери поширок индикатор за ризик од сиромаштија или социјална исклученост, кој опфаќа 20,9 проценти или 92,7 милиони европски граѓани.
Екстремната сиромаштија не застанува на границата на невработеноста. На глобално ниво, статистиките на ОН евидентираат 284 милиони луѓе кои остануваат сиромашни и покрај тоа што се секојдневно вработени. Овој феномен на „вработени сиромашни“ станува реалност и во урбаните средини кај нас поради растот на трошоците за храна, сметки и изнајмување стан.
Организацијата „АТД Четврт свет“ потсетува дека сиромаштијата се пренесува низ генерациите доколку државата не интервенира во детската заштита и домувањето. Кога секое трето дете расте во семејство без основни услови за живот, образованието и здравствената сигурност престануваат да бидат загарантирано право, претворајќи ја нееднаквоста во трајна општествена состојба.
